De Denktank Complexe Zorg deed de afgelopen periode in opdracht van het ministerie van VWS onderzoek naar een kleine groep cliënten die kampt met uiterst complexe gedragsproblematiek en waarbij sprake is van ingrijpende vrijheidsbeperkingen. Cliënten die door hun gedrag een gevaar voor zichzelf en hun sociale omgeving vormen en waar soms het perspectief ontbreekt.

In het rapport Wegen naar vrijheid geeft de Danktank aan onder de indruk te zijn van de ernst van de situatie van de desbetreffende cliënten. Verder schrijft de denktank dat er veel kennis en expertise aanwezig is in de gehandicaptensector, maar dat het in de omgang met complex probleemgedrag in relatie tot vrijheidsbeperking ontbreekt aan een cliëntgerichte, methodische en multidisciplinaire aanpak. Deze conclusie vraagt enige nuancering, omdat de denktank zich alleen heeft gericht op een kleine groep cliënten die kampt met uiterst complexe gedragsproblematiek.

Aanbevelingen Denktank Complexe Zorg
De Denktank verwacht veel winst te behalen door via een getrapt zorgmodel inzetten van extra expertise en op maat gesneden professionele deskundigheid. De Denktank doet de volgende aanbevelingen aan de sector:

• Zorg voor een heldere visie op probleemgedrag en vrijheidsbeperkingen en voer deze visie daadwerkelijk en consequent in de hele organisatie door.
• Zorg voor een goede communicatie tussen cliënt en zorgverlener, instelling en cliëntvertegenwoordiger en binnen en tussen instellingen.
• Draag zorg voor het beter ontwikkelen en implementeren van vaardigheden op het gebied van cliëntgericht, methodisch, systematisch, cyclisch werken en richt werkwijzen zo in dat er daadwerkelijk sprake is van multidisciplinair werken. Benut hierbij beschikbare wetenschappelijke kennis en expertise, ook buiten de gangbare domeinen van pedagogiek, psychologie en psychiatrie.
• Ondersteun het zorgproces met een multidisciplinair, toetsbaar zorgplan waarbij kerndisciplines van bijvoorbeeld gedragsdeskundigen en medici (psychiater en arts verstandelijk gehandicapten) zijn geborgd en maak afspraken over wie de regie voert.
• Werk volgens het “getrapte zorgmodel” en maak afspraken over duurzame overplaatsingen.
• Maak probleemgedrag expliciet onderdeel van reguliere governance.
• Maak afspraken over en werk samen rond het opstellen van (bij)scholingsprogramma’s rond de omgang met ernstig probleemgedrag.

Wat doet de VGN?
De VGN heeft sinds de intentieverklaring Zorg voor vrijheid uit 2008 het terugdringen van vrijheidsbeperking nadrukkelijk op de agenda staan. Er heeft een cultuuromslag in de sector plaatsgevonden en veel organisaties hebben een visie op vrijheidsbeperking en concrete verbeteringen gerealiseerd in het terugdringen ervan.

We zetten ons in om de aanbevelingen van de Denktank voor de sector invulling te geven. De komende periode organiseren we een aantal bijeenkomsten met bestuurders om dit onderwerp nog beter op de kaart te zetten.

Met deze bijeenkomsten willen we een concrete invulling geven aan de aanbevelingen van de Denktank, bijvoorbeeld het werken met een ‘getrapt zorgmodel’ voor het inschakelen van interne en externe deskundigheid.

We willen als sector beter zichtbaar maken met welke complexe, ingewikkelde problematiek instellingen te maken hebben en hoe ze daarbij soms in handelingsverlegenheid terecht komen. In de gehandicaptenzorg is veel kennis en expertise aanwezig voor het ondersteunen en het realiseren van een stimulerende leefomgeving voor deze doelgroep. Deze kennis en expertise moeten we beter zichtbaar en beschikbaar maken. Het uiteindelijke doel is een bijdrage te leveren aan het verminderen van langdurige, veelvuldige en ingrijpende vrijheidsbeperking en het creëren van een nieuw perspectief voor cliënten met een complexe zorgvraag.

De volledige rapportage van de Denktank Complexe Zorg Wegen naar vrijheid lezen? Kijk in de bijlage.