twitter
 
 
 
1 oktober 2015 00:00

Begeleidingsmethodieken voor ouderen met verstandelijke beperkingen

De gehandicaptenzorg heeft veel expertise op het gebied van begeleidingsmethoden voor speciale doelgroepen en gedragproblemen. Enkele methoden zijn geschikt voor de doelgroep ouderen met verstandelijke beperkingen.

Link naar artikelLogo Toolkit Ouderen. Blauw vlak met een foto van een oudere cliënt met het syndroom van Down. Hij kijkt zijn begeleider aan.

Veel van deze methoden gaan uit van de belevingswereld en de persoonlijke levensgeschiedenis of richten zich op lichamelijke en geestelijke ontspanning. Andere methoden richten zich op het versterken van het sociale netwerk en het ontwikkelen van ‘eigen kracht’.

Levensverhaal

Het levensverhaal is een belangrijke basis voor het zorg- of ondersteuningsplan. Hoe ouderen met verstandelijke beperkingen het ouder worden ervaren en welke wensen en ondersteuningsvragen leven, wordt mede bepaald door het leven dat men heeft geleid. Daarbij spelen normen en waarden en demaatschappelijke context uit het verleden een belangrijke rol. Evenals belangrijke gebeurtenissen.

Begeleiders die de achtergrond van ouderen met verstandelijke beperkingen kennen, hebben meer aanknopingspunten om de ondersteuningsvragen en behoeften helder te krijgen. Men krijgt meer begrip voor het gedrag en kan een passend ondersteuningsaanbod ontwikkelen.

Bij het levensverhaal van ouderen met verstandelijke beperkingen gaat het niet alleen om feiten, maar vooral om de manier waarop men gebeurtenissen heeft beleefd. Informatie hierover is vaak te vinden bij de oudere zelf en binnen het sociale netwerk. Het is belangrijk, zowel voor de oudere zelf als voor de begeleiders, om zo veel mogelijk betrokken te zijn bij het construeren van het levensverhaal. De begeleider moet in staat en bereid zijn om zich hierin te verdiepen en te verplaatsen.

Levensboeken en levensdozen

Levensboeken en levensdozen gaan een stapje verder dan het levensverhaal. Een levensboek of levensdoos is een levendige en tastbare vorm van iemands persoonlijke leven. In het levensboek geven foto’s, tekeningen en andere materialen een ander beeld. In een levensdoos wordt dit nog aangevuld met betekenisvolle voorwerpen.

Er zijn diverse hulpmiddelen (onder andere formats voor levensboeken) beschikbaar om levensboeken of -dozen vorm te geven. Afhankelijk van de cognitieve vermogens kan gebruik gemaakt worden van formats met of zonder pictogrammen. Levensboeken voor mensen met verstandelijke beperkingen zijn vaak in de ik-vorm opgesteld. Dit is binnen de reguliere dementiezorg wat minder gebruikelijk.

 



Meer informatie

  • Databank: Effectieve Interventies
    Databank met effectief gebleken interventies voor ouderen en/of mensen met een verstandelijke beperking. Het is ook mogelijk nieuwe interventies aan te melden.

  • Rapport: ‘Het effect van werken met levensboeken’
    In dit rapport wordt het effect beschreven van het werken met levensboeken op het welbevinden van ouderen, op de zorgrelatie tussen deze ouderen, de zorgverleners en de mantelzorgers en op de organisatie van de zorg.

  • Methode Urlings: ‘Respectvol en methodisch begeleiden van oudere en dementerende mensen met verstandelijke beperkingen’
    De methode Urlings wil aansluiten bij de behoeften, belevingen en wensen van de oudere met verstandelijke beperkingen. Deze worden vervolgens centraal gesteld in de ondersteuning. De methode maakt gebruik van verschillende benaderingswijzen zoals: validation, reminiscentie, warme zorg maar ook humor, massage en muziek. Deze methode wordt binnen veel organisaties voor gehandicaptenzorg gehanteerd.

  • Belevingsgerichte zorg
    Deze methode, die veel in de reguliere ouderenzorg en binnen kleinschalige woonvoorzieningen voor ouderen wordt toegepast, richt zich eveneens op het persoonlijke levensverhaal en zoekt van hieruit samen met de oudere en diens familie naar betekenisvolle activiteiten. Het IMOZ heeft een aanbod op het terrein van implementatie, ontwikkeling en ondersteuning van belevingsgerichte zorg en kleinschalige woonleefzorg.

  • Boek: 'Wil je wel in mijn wereld komen?
    Cora van der Kooij, 2010 ISBN10 9080916595
    Dit boek schetst de belevingswereld van de vitale oudere met een verstandelijke beperking. Wie is hij, wat wil hij, wat doet hij? Hoe is het met zijn broers en zusters die zelf ook ouder worden? Wat willen en kunnen wij nog betekenen? En hoe beleven de ouderen het afscheid door ziekte en overlijden, van anderen, van zichzelf?

  • Presentiebenadering
    Deze methode besteedt vooral aandacht aan de aanwezige en accepterende houding van ondersteuners. De website van de stichting Presentie biedt veel informatie.

  • Handleiding Community Support
    Community support is een hulpverleningsmethode die mensen ondersteunt bij het oplossen van alledaagse problemen. Binnen deze methode zijn een aantal kenmerken te onderscheiden:
  1. Er wordt gezocht naar en aangesloten bij de ‘eigen kracht’.
  2. Er wordt gezocht naar en gebruik gemaakt van hulpbronnen in het sociale netwerk.
  3. Er wordt een integraal plan gemaakt.
  4. Dat plan wordt (digitaal) vastgelegd in het (digitale) ondersteuningsplan.
  5. Er wordt gewerkt met veranderstrategieën onder andere gericht op het bevorderen van eigen kracht, het stimuleren van welzijn en het versterken van de kwaliteit van het sociale netwerk.

  • Eigen Kracht Conferentie
    Eigen Kracht-conferenties stimuleren de eigen kracht en de samenredzaamheid van burgers. Deze methode is ook geschikt voor ouderen met verstandelijke beperkingen. Tijdens Eigen Kracht-conferenties maken mensen samen met hun sociale netwerk een plan voor de toekomst. Bij alle keuzes is de voorkeur van de hoofdpersoon of hoofdpersonen van een Eigen Kracht-conferentie en hun sociale netwerk leidend. Zij bepalen ook zelf de inhoud van het plan. In iedere regio werken een of meer regiomanagers van de Eigen Kracht Centrale. Zij behandelen aanvragen voor Eigen Kracht-conferenties, onderhouden contacten met professionals en coachen Eigen Kracht-coördinatoren.

  • Methode: ‘Meer Mens’
    Prisma, 2011
    Deze methode is gericht op mensen met ernstige verstandelijke beperkingen waaronder ouderen met verstandelijke beperkingen en dementie.

  • Boek: 'Werken met levensverhalen en levensboeken'
    F. van Beek en M. Schuurman, ISBN 978903151701

    Een boek met veel tips en aandachtspunten over levensverhalen en levensboeken. Hiervoor is kennis en ervaring uit verschillende zorgsectoren bijeengebracht: ouderenzorg, gehandicaptenzorg, GGZ en jeugdzorg.

  • Methode miMakkus
    De miMakkusmethode is een vorm van belevingsgerichte zorg, gericht op mensen voor wie taal niet (meer) zo vanzelfsprekend is. Stichting miMakkus verzorgt opleidingen, trainingen en workshops voor zorgprofessionals en/of verwanten.

  • Website: www.methodieken.nl
    Deze website biedt een catalogus aan met methodieken en methodische werkvormen of benaderingen in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

  • Handboek: 'Verstandelijke Beperking, 24 succesvolle methoden'
    Brian Twist, Jac de Bruyn (red.), 2014
    Beschrijving van 24 gangbare en recent ontwikkelde methoden, die vanuit een gedragskundige context zijn ontwikkeld.

< Terug naar de Toolkit Ouderen


Toolkit Ouderen
Dit artikel is onderdeel van de Toolkit Ouderen van de VGN. Deze toolkit geeft informatie over het verouderingsproces bij mensen met een verstandelijke beperking. De informatie is gericht op gemeenten en professionals, beleidsmakers en huisartsen in de ouderenzorg, thuiszorg of welzijnswerk.
Zie: www.vgn.nl/toolkitouderen.

Reacties

Er zijn nog geen reacties.

Reactie toevoegen

 









Beveiligingsvraag:

Wat is het vierde woord in deze zin? *

* Verplicht veld