Dünya Dichterbij is een samenwerking tussen het Inter-lokaal en Dichterbij. Het Inter-lokaal zet zich in voor alle mensen in een kwetsbare sociaal-economische positie en krijgt veel mensen van allochtone komaf op zijn spreekuur. Dichterbij is een zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Het project is ontstaan nadat beide partijen concludeerden dat veel zorgvragen van allochtone mensen niet de juiste aandacht kregen. Deels omdat er onder allochtonen een taboe heerst op het hebben van een beperking. En deels omdat hulporganisaties niet weten hoe ze deze doelgroep moeten benaderen. Jan Joore is programmamanager bij Dichterbij. Hij vertelt: ‘Het valt op dat er weinig allochtone cliënten gebruik maken van diensten van zorginstellingen. Toch zijn ze er wel degelijk, was de conclusie van onze medewerkster Saadet Büyükkaya-Kaya. Ze deed onderzoek naar het verborgen leed van allochtone mensen met een beperking. En concludeerde dat veel van deze mensen tussen wal en schip vielen. Dat was erg confronterend voor Dichterbij. We zeggen wel: ‘we zijn er voor iedereen’, maar sloten onbewust toch mensen uit doordat we geen oog hadden voor hun problematiek. Daarom zijn we in 2007 gestart met Dünya. Dünya werkt buiten de bestaande structuren van Dichterbij en het Inter-lokaal. Hierdoor ontstaat ruimte voor het ontwikkelen van werkwijzen die wèl aansluiten op de vraag achter de vraag van kwetsbare doelgroepen. Bij Dünya werken mensen die weten hoe ze met allochtone mensen moeten omgaan, hoe ze signalen moeten herkennen en die hun taal spreken. Zodat hulp op maat wordt gegeven.’

Ik ben niet gek!
Cheko Büyükkaya en Miloud El Abdi zijn begeleider bij Dünya. Ze bezoeken allochtone mensen van wie ze vermoeden dat ze een verstandelijke beperking hebben, maar ook allochtone cliënten die al een indicatie hebben. Volgens Miloud is de communicatie met allochtone cliënten wezenlijk anders dan die met autochtone. ‘Veel van onze cliënten hebben de neiging om ja te knikken als je vraagt of ze het begrijpen. Terwijl ze het vaak helemaal niet begrijpen. Zo iemand komt dan bij een uitkeringsinstantie en doet alsof hij snapt wat hij moet doen. Vervolgens blijkt dat hij constant de verkeerde formulieren opstuurt. En die uitkeringsinstantie maar denken: die man weigert om mee te werken, dus korten we hem op zijn uitkering. Wij letten op signalen waaruit blijkt dat ze ons niet begrijpen. Of gaan gewoon met ze mee naar zo’n instantie. We helpen ze verder.’ Cheko vult aan: ‘Ook zijn we voorzichtig met het stellen van een diagnose. Als je tegen een Marokkaanse man zegt: ‘je hebt een verstandelijke beperking’, zal hij kwaad weglopen met de woorden ‘ik ben niet gek’. En zie je hem nooit meer terug. In veel culturen is het normaal om de schijn op te houden voor de buitenwereld. Je bent normaal of je bent gek. Een beperking is niet normaal. Voor ons is het dus belangrijker om gepaste hulp in gang te zetten, dan de beperking te benoemen.’

Dünya helpt
Meneer Kanynakci is van oorsprong Turks, maar woont al veertig jaar in Nederland. Toch spreekt hij nauwelijks Nederlands. En zijn vrouw evenmin. Hij kwam bij Dünya terecht, nadat zij van een welzijnsorganisatie voor senioren hoorde over zijn problemen. En medewerkers van Dünya het vermoeden hadden dat hij een verstandelijke beperking heeft. Sindsdien bezoekt Cheko de man regelmatig. Vandaag komt hij langs om gewoon even te kletsen. Kanynakci heeft financiële- en huwelijksproblemen. Ook leeft hij in een sociaal isolement. ‘Hoe gaat het vandaag?’, vraagt Cheko hem in het Turks. Kanynakci geeft aan dat het goed gaat, maar dat hij erg zit met de problemen met zijn vrouw. Hij heeft erg behoefte aan een luisterend oor. Dat is Cheko voor hem. Kanynakci is blij met de hulp van Dünya. ‘Ze helpen me met het lezen en schrijven van brieven en gaan met me mee naar instanties en de huisarts. Door hen begrijp ik alles beter. Ook is onze schuld bijna weg. Het was eerst heel erg. Alles liep door elkaar en ik stond er helemaal alleen voor. Ik probeerde wel wat op te bouwen, maar het lukte niet. Als mensen als Cheko er niet waren, was ik allang uit huis gezet. Zij hebben dit tegengehouden en daar ben ik ze dankbaar voor. Hij kan natuurlijk niet alles, de problemen die ik met mijn vrouw heb, kan hij niet oplossen. Maar ik zie hoe hij zijn best doet. Cheko is daarom als een zoon voor me. Ik voel me niet langer alleen en heb vertrouwen in hem.’

Grensverleggende zorg
Vertrouwen is een sleutelwoord bij Dünya. Cheko: ’Al voor de officiële indicatie beginnen we met het opbouwen van een band. We bezoeken de mensen, praten met ze en helpen ze waar mogelijk. Doordat vele van ons de taal van deze mensen spreken, is het makkelijker om contact te maken. Ook denken we buiten kaders. Zo gaan we graag met onze cliënten mee naar instellingen of organisaties.  We geven onze cliënten het gevoel naast hen te staan. Ook als we daarvoor grenzen over moeten gaan.’ Jan Joore is een voorstander van dit grensverleggend werken: ‘Dünya gaat in tegen bestaande structuren. We doen wat nodig is om lijden om te zetten in leiden. En kiezen daarbij voor een netwerkbenadering in plaats van een hiërarchische structuur. Wat Dünya doet, is het in praktijk brengen van de nieuwe stijl van zorg. We combineren kennis van welzijn met zorg en cultuur. En spreken mensen voortdurend aan als individu. We brengen de mensen niet naar de zorg, maar de zorg naar de mensen. Innovatie is namelijk ook van de gebaande weg durven gaan.’