twitter
 
 
 

Feiten en cijfers

 

De VGN vertegenwoordigt 165 zorgaanbieders die zorg leveren aan zo'n 200.000 mensen met verstandelijke, lichamelijke en/of zintuiglijke beperking. Een zeer grote groep van onze cliënten heeft meer dan één beperking. In de registratie wordt uitgegaan van de zogenoemde primaire grondslag, ofwel de beperking die het meest van invloed is op het leven van de cliënt. Deze indeling doet niet altijd recht aan de complexiteit van de beperking.

Verstandelijke beperking

In Nederland zijn er ongeveer 142.000 mensen met een verstandelijke beperking, ofwel mensen met een IQ onder de 70.
Bijna al deze mensen krijgen enige vorm van langdurige hulp; thuis, op school, dagbesteding of intramurale zorg.

Daarnaast zijn er ongeveer 2,2 miljoen Nederlanders met zwakbegaafdheid (IQ tussen de 70 en 85). Wanneer er ernstige problemen zijn met sociale redzaamheid worden zij soms licht verstandelijk beperkt genoemd.

Die bijkomende problematiek kan leiden tot een langdurige behoefte aan ondersteuning. Hoe complexer de samenleving is, hoe meer mensen met een beperking in het sociaal aanpassingsvermogen behoefte hebben aan zorgondersteuning. Het is niet bekend hoeveel mensen deze behoefte hebben maar omdat de samenleving steeds complexer wordt stijgt het aantal mensen dat behoefte heeft aan zorg- en/of ondersteuning.

Zintuiglijke beperking

Mensen met een zintuiglijke beperking zijn slechthorend tot doof (een auditieve beperking) en/of slechtziend tot blind (een visuele beperking). 

Auditieve beperking

In 2014 werden 8.000 mensen met een auditieve beperking behandeld vanuit de zorgverzekeringswet en kregen zo'n 1.200 mensen met een auditieve beperking ondersteuning vanuit de Wmo. Bij 1.000 cliënten is er sprake van een combinatie van meerdere (ernstige) beperkingen waardoor zorg met verblijf, gefinancierd vanuit de Wlz noodzakelijk is.

Visuele beperking

Ongeveer 26.400 mensen met een visuele beperking werden behandeld vanuit de zorgverzekeringswet. Daarnaast kregen 800 mensen ondersteuning vanuit de Wmo en maakten 1.450 mensen met veelal een combinatie van meerdere (ernstige) beperkingen gebruik van ondersteuning en zorg met verblijf vanuit de Wlz.

Lichamelijke beperking

VGN-leden bieden zorg aan ongeveer 25.000 mensen waarbij de lichamelijke beperking op de voorgrond staat. Hiervan ontvangen 9.500 mensen zorg met verblijf en maken 16.000 mensen gebruik van extramurale zorg en dagbesteding.

Specifieke doelgroepen

Ernstig meervoudige beperking

In Nederland zijn ongeveer 10.000 mensen met een ernstig meervoudige beperking (EMB). Zij hebben te maken met een complexe combinatie van verstandelijke, zintuiglijke en lichamelijke beperkingen. Ongeveer 8.500 cliënten met EMB ontvangen zorg met verblijf.

Niet-aangeboren hersenletsel

Bij een groot deel van de cliënten met een lichamelijke beperking is sprake van niet-aangeboren hersenletsel, bijvoorbeeld als gevolg van een ongeval, vergiftiging of hersenziekte. Het gaat dan om ongeveer 10.000 cliënten die extramurale begeleiding ontvangen of naar dagbesteding gaan.

Forensische zorg

Twintig VGN-leden bieden forensische zorg aan mensen met een verstandelijke beperking die door de strafrechter zijn veroordeeld. Deze zorg varieert van (woon)begeleiding en ondersteuning tot het bieden van tbs-zorg. In 2015 betrof het 134 cliënten met forensische SGLVG-behandeling en 143 cliënten met forensische VG-begeleiding. Daarnaast zijn er 112 tbs-plaatsen voor cliënten met een verstandelijke beperking1.

1 DJI in getal 2011-2015

Aantal cliënten intramuraal

Aantallen cliënten intramurale Wlz zorg op 1 juli 2016 (zorg in natura)2:

Intramurale zorg Totaal
(Licht) verstandelijke beperking   75.750
Zintuiglijke beperking 2.400
Lichamelijke beperking 9.500
Totaal unieke cliënten 87.650


2
 Zorginstituut Nederland

Aantal cliënten extramuraal

Aantallen cliënten extramurale Wlz zorg op 1 juli 2016 (zorg in natura)2:

Extramurale zorg Totaal
Verstandelijke beperking 15.650
Lichamelijke beperking 5.750
Zintuiglijke beperking 225
Totaal unieke cliënten 21.625


Zorginstituut Nederland

Aantal VGN-leden

VGN vertegenwoordigt 165 zorgaanbieders die zorg leveren aan zo'n 200.000 mensen met een beperking. Deze cliënten ontvangen zorg met verblijf vanuit de Wlz of Jeugdwet, ondersteuning vanuit de Wmo of Jeugdwet dan wel behandeling vanuit de Zorgverzekeringswet of Jeugdwet. 

De 12 grootste aanbieders leveren zorg aan de helft van het totaal aantal cliënten. Hiervan bieden 2 zorgaanbieders zorg thuis aan bijna 29.000 cliënten met een zintuiglijke beperking

Aanbod VGN-leden

De leden onderscheiden zich op diverse manieren in hun aanbod:

  • specialisatie naar cliëntgroep
  • gericht op specifieke levensovertuiging
  • sterk gericht op onderwijs
  • zeer kleine omvang, zoals bij zorgboerderij of theaterwerkplaats
  • juist ruim verspreid over heel Nederland



.

Omvang leden naar omzet

Omvang VGN-leden naar omzet

  • 69 leden omzet < 10 mln
  • 40 leden omzet tussen 10 en 50 mln
  • 27 leden omzet tussen 50 en 100 mln
  • 29 leden hebben een omzet > 100 mln

Omvang naar cliënten

Omvang VGN-leden naar aantal cliënten

  • 68 leden < 100 cliënten
  • 17 leden tussen de 100 en 250 cliënten
  • 55 leden tussen de 250 en 1.000 cliënten
  • 25 leden > 1.000 cliënten

Kwaliteit

De VGN-leden zijn volop bezig met de ontwikkeling van kwaliteit van zorg. Daarbij verzamelen aanbieders kwaliteitsgegevens op diverse niveaus: de organisatie, de afspraken met de cliënt en de ervaringen van de cliënt over de zorg en eigen kwaliteit van bestaan. Daarnaast verkennen instellingen hoe de directe relatie tussen cliënt en medewerkers verloopt op het gebied van bijvoorbeeld communicatie en bejegening.

Landelijke gegevens onder intramurale cliënten laten onder meer zien dat:

  • alle VGN-leden goede spelregels hebben voor het gesprek met de cliënt over het ondersteuningsplan.
  • ruim 99% van de cliënten in de intramurale zorg een actueel ondersteuningsplan heeft.
  • 94% van de VGN-leden een aanpak hanteert gericht op vermijden en verminderen van vrijheidsbeperking.

Agressie

Landelijke gegevens maken duidelijk dat het aantal cliënten dat zorg met verblijf ontvangt langzaam kleiner wordt, en tegelijkertijd complexer wat betreft hun zorgvraag. Bij een-derde van de cliënten met verblijf is sprake van incidenten op het gebied van agressie. Dat kan zijn jegens medewerkers, maar ook tussen cliënten onderling.

Bij cliënten met ernstig probleemgedrag is 70% betrokken bij agressie-incidenten. Zorgaanbieders hebben veel aandacht voor scholing en training om cliënten en medewerkers te leren omgaan met agressie.

Aantal medewerkers

In 2014 leveren 158.000 medewerkers van VGN-leden zorg aan mensen met een beperking.

Verhouding man/vrouw

In 2014 was 18% man en 82% vrouw. Deze verhouding is stabiel.

Leeftijd medewerkers

De gemiddelde leeftijd van de medewerkers in de gehandicaptenzorg was in 2014 40,8 jaar. In 2013 was dat 40,2 jaar en in 2010 39,6 jaar.

Deze stijging wordt voor een groot deel verklaard uit de daling van het aantal banen: 8.000 sinds 2013. Vooral jonge werknemers met tijdelijke contracten verlaten de sector.

De stijging van de gemiddelde leeftijd betekent ook dat er de komende jaren een omslag op de arbeidsmarkt kan worden verwacht. Van 2015 tot 2023 bereiken ruim 16.000 medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor ontstaat er weer nieuwe vraag naar personeel.

Functies van medewerkers

De functies in onderstaande grafiek zijn hoofdfuncties; in praktijk hebben medewerkers vaak meerdere functies. 

Verzorgende/helpende 12.000
Verpleegkundige 23.000
Agogisch  75.000
Overig (gedragsdeskundigen, paramedici, medisch academici, management, administratie, bedrijfsvoering etc.) 48.000

Opleidingsniveau medewerkers


Het grootste deel van de medewerkers heeft een agogische opleiding (48,3%), een basisverpleegkundige opleiding (18,2%) of een verzorgende en/of helpende opleiding (12,2%).

 

 

Tevredenheid medewerkers

Medewerkers in de gehandicaptenzorg zijn tevreden over hun werk. In 2015 werd er iets minder hoog gescoord dan in het voorgaande jaar. Belangrijkste verklaring hiervoor lijkt te zijn de onzekerheden als gevolg van de decentralisaties. De score is vergelijkbaar met die in andere zorgbranches:

Betrokkenheid 7,4 2014: 8,0 / benchmark: 7,5
Veranderingsbereidheid 7,5 2014: 7,7 / benchmark: 7,7
Klantgerichtheid 7,5 2014: 7,6 / benchmark: 7,4

Oudere cijfers

Op zoek naar oudere cijfers over de gehandicaptenzorg? Hieronder een overzicht van verschillende publicaties die de VGN de afgelopen jaren heeft uitgegeven.

Kerngegevens 2008-2012
Belangrijkste kerngegevens periode 2008 t/m 2012.

Brancherapport 2012
Branchegegevens periode 2007 t/m 2011.

Kerngegevens 2007-2010
Belangrijkste kerngegevens periode 2007-2010.

Brancherapport 2010
Branchegegevens periode 2006 t/m 2009.
Brancherapport 2009
Branchegegevens periode 2005 t/m 2008.

Brancherapport 2008
Branchegegevens periode 2004 t/m 2007.