Aandachtspunten ondersteuning mantelzorgers van ouderen met verstandelijke beperkingen

Hand die een andere hand ondersteunt

Mantelzorgers van ouderen met verstandelijke beperkingen onderscheiden zich in een aantal opzichten van andere mantelzorgers. Dit vraagt van gemeenten een verbreding van het huidige ondersteuningsaanbod. Het doel van deze ondersteuning moet vooral zijn de veerkracht van het sociale netwerk en de draagkracht van mantelzorgers zo groot mogelijk te houden. Dit om overvragen en overbelasting te voorkomen. Een belangrijk onderdeel van de basisfunctie 'lokale ondersteuning mantelzorg' is de respijtzorg. Deze vorm van zorg, bedoeld om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten, helpt gemeenten om de mantelzorger op lokaal niveau te ondersteunen.

Aandachtspunten

  • Mantelzorgers van mensen met verstandelijke beperkingen zorgen vaak al hun leven lang voor veel uren per week. Dit maakt de kans op overbelasting groot. Vooral wanneer zij zelf ouder worden en ondersteuning nodig hebben.
  • Mantelzorgers van oudere mensen met verstandelijke beperkingen maken veelal deel uit van kleine netwerken. Ze staan er vaak alleen voor.
  • De relatie met de zorgvrager is vaker speciaal en intensief. De mantelzorger voelt zich mede-eigenaar van het probleem van de zorgvrager. Vooral wanneer de zorgvrager zijn behoefte niet zelf kan duidelijk maken. De zorg wordt niet snel toevertrouwd aan anderen buiten de familie.
  • Er is meer sprake van ‘vraagverlegenheid’. Deze wordt versterkt wanneer de mantelzorger stuit op onbegrip of te maken heeft gehad met onkunde in de omgang met de zorgvrager.
  • Mantelzorgers van oudere mensen met verstandelijke beperkingen zijn vaker een ouder of broer/zus. Broers en zussen hebben een andere invalshoek dan ouders. Zij zijn geen opvoeders en verzorgers, maar meer begeleiders en gericht op activiteiten.
  • Wat de aard van de geboden zorg betreft ligt het accent op hulp bij begeleiding en bij het zorgen dat dingen gedaan worden. Vrijetijdsbesteding en de sociale contacten zijn belangrijke thema’s. 

Ondersteuning mantelzorgers en aandachtspunten gemeenten

Ondersteuningsbehoefte en -vragen

Aandachtspunt voor beleid

 

Behoefte aan diverse vormen van praktische ondersteuning die aansluit bij de specifieke situatie en die goed toegankelijk is.

 

 

Bekijk waar het huidige beleid voor ondersteuning van mantelzorgers bijgesteld kan worden.

 

 

Hoe krijg ik al het regelwerk beter voor elkaar? Hoe vind ik de weg in de bureaucratie? Welke verschillende regelingen en ondersteuningsmogelijkheden zijn er voor mij?

 

 

Is de informatievoorziening afgestemd op deze groep mantelzorgers? In het bijzonder op het gebied van financiële tegemoetkomingen en voorzieningen?

 

 

Hoe zorg ik voor continuïteit van de mantelzorg als ik er straks niet meer ben of de mantelzorg te zwaar wordt? Wie kan mij daarbij helpen?

 

Zijn in het huidige ondersteuningsaanbod voldoende voorwaarden aanwezig om mantelzorgers te ondersteunen bij het aanspreken en activeren van het eigen sociale netwerk?

 

Respijtzorg

Respijtzorg is het tijdelijk en volledig overnemen van de zorg en ondersteuning om mantelzorgers een adempauze te gunnen en weer nieuwe energie te laten opdoen. Met de decentralisatie van kort verblijf vanuit de ABWZ naar de Wmo is respijtzorg onderdeel geworden van het mantelzorgbeleid van gemeenten. Deze hebben nu de rol van financier, uitvoerder en regisseur.

Respijtzorg kan bestaan uit veel verschillende vormen van zorg. Voor ouderen met verstandelijke beperkingen zijn specifieke vormen van respijtzorg nodig.

Meer informatie

  • Publicatie: 'Woudlopersgids' met infographics voor beleidsadviseurs
    Movisie, november 2017
    Digitale gids met overzichten en tools voor gemeentelijke beleidsadviseurs over de ondersteuning van mantelzorgers.
     
  • Bouwstenen voor familiebeleid
    Methode voor het ontwikkelen van familie beleid binnen zorgorganisaties. Het zijn onderwerpen waar familie, clienten en zorgprofessionals over kunnen praten. Het gaat over de thema's: respect, visie, communicatie, vertrouwen en veiligheid.
  • Publicatie: 'Minder mantelzorg voor oudere met verstandelijke beperking'
    Nivel, 2010
    Onderzoek waaruit blijkt dat ouderen met een verstandelijke beperking minder mantelzorg hebben dan jongeren, terwijl de professionele hulp niet toeneemt. Dit wijkt af van de situatie bij mensen met een chronische ziekte of een lichamelijke beperking. Daar blijkt de hoeveelheid mantelzorg in alle levensfasen min of meer gelijk.