Aandachtspunten samenwerking zorg en welzijn voor ouderen met verstandelijke beperkingen

Vrouw in tuin met mobiel

Ouderen met verstandelijke beperkingen hebben ondersteuning nodig op verschillende levensgebieden: wonen, zorg en dagbesteding. Daarbij hebben zij in de Wmo met diverse organisaties en professionals te maken. Dit vraagt om nieuwe samenwerkingsvormen, waarbij de gemeente een belangrijke partner is.

Op diverse plekken in Nederland is men bezig wonen, zorg en dagbesteding voor kwetsbare mensen geïntegreerd vorm te geven. Een aantal van deze initiatieven is ook gericht op ouderen met verstandelijke beperkingen. In deze projecten gaan verschillende partijen een samenwerking met elkaar aan: organisaties voor gehandicaptenzorg en reguliere ouderenzorg, gemeenten en wooncoöperaties en welzijnsinstellingen en organisaties voor vrijwilligerswerk.

Doel van deze samenwerkingsprojecten is de participatie van kwetsbare burgers in de samenleving te versterken, zoveel mogelijk schotten weg te halen en waar mogelijk doelmatiger te werken. De ervaring die binnen deze projecten wordt opgedaan, levert inzichten op over de mogelijkheden en beperkingen van deze aanpak. Waar ligt de meerwaarde? Wat zijn belangrijke knelpunten? In hoeverre worden gestelde doelen bereikt? Wat zijn slaag- en faalfactoren?

Expertise gehandicaptenorganisaties

Gemeenten kunnen naar gehandicaptenorganisaties verwijzen of deze consulteren, wanneer specifieke expertise gewenst is over ouderen met een verstandelijke beperking. Een suggestie voor gemeenten is een korte meeloopstage bij een organisatie voor gehandicaptenzorg te organiseren.   Veel organisaties voor gehandicaptenzorg hebben een speciaal ouderenteam, een palliatief team en specifieke expertise op het gebied van diagnose, behandeling en consultatie. Enkele organisaties bieden leergangen, die ook voor professionals uit de ouderenzorg en welzijn open staan. Voorbeelden zijn: 'Leergang Ouderen' Amarant (Tilburg) en ASVZ (Sliedrecht) en de cursus 'Leren van Elkaar' van Zorggroep Alliade en ROC Oosterpoort. Deze is verkrijgbaar bij de VGN e-learnshop. Twee ander relevante e-learnings die via deze webshop te verkrijgen zijn: Ouder wordende cliënt en Activeren ouder wordende cliënt.

Expertise over autisme

De Nederlandse vereniging voor Autisme heeft speciaal voor gemeenten een brochure samengesteld: 'Wat moeten gemeenten weten over autisme?Ruim 1% van de Nederlanders heeft een vorm van autisme. Dit gaat om circa 190.000 mensen. Autisme komt vaak voor in combinatie met een verstandelijke beperking.

Cultuurverschillen

Tussen professionals uit de gehandicaptenzorg, ouderenzorg en het welzijnswerk bestaan cultuurverschillen. Professionals uit de ouderenzorg zijn geneigd zich meer te richten op de somatische zorg en de algemene dagelijkse levensverrichtingen binnenshuis. Ondersteunen bij sociale netwerken en het beïnvloeden daarvan is nog niet algemeen. Medewerkers uit de gehandicaptenzorg hebben vaker oog voor de sociaal-agogische kant en hebben meer expertise in het ondersteunen bij het functioneren in de directe maatschappelijke omgeving. Welzijnswerkers denken vaak in ondersteuning aan groepen. Het ligt  minder voor de hand om in termen van individueel maatwerk te denken.

Een goede samenwerking vraagt om verduidelijking van elkaars werkwijzen en openstaan voor elkaars expertise, wat men van elkaar kan leren en hoe men elkaar kan aanvullen.

Meer informatie

  • Netwerk 'Ieder(in)'
    Netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte.
     
  • Platform 'Beter Oud'
    Het platform Beter Oud is sinds 2015 online en brengt innovaties en partijen bij elkaar. De website geeft een overzicht van innovatieve projecten in de ouderenzorg en stimuleert ook het leren van elkaar.
     
  • Programma: 'Aandacht voor Iedereen'
    Dit programma heeft als doel Wmo-raden, clientenraden en belangenbehartigers te ondersteunen bij hun gesprek met gemeenten over kleine, moeilijk te bereiken doelgroepen van de Wmo.
     
  • Wegwijzer: ‘Wijk en buurtgericht werken’
    Viatore, 2012
    In deze wegwijzer worden tien experimenten beschreven, waarbij grensoverstijgend gewerkt wordt aan nieuwe zorgvormen. Het boekje bevat veel praktische tips en nuttige inzichten.
     
  • Toolkit: Zorg beter met vrijwilligers
    Bevat informatie, checklists, scholingsmateriaal en hulpmiddelen om de inzet van vrijwilligers goed en structureel te regelen.
     
  • Overzicht zorgcooperaties in Nederland
    Aedes-Actiz Kenniscentrum Zorg-Wonen
     
  • Artikelenreeks Levendige OntmoetingsplekkenAedes-Actiz Kenniscentrum Zorg-Wonen
    Voorbeelden van levendige ontmoetingsplekken
     
  • Brede Maatschappelijke Voorziening (BMV) Aldenhof Hoensbroek
    Cliënten met een verstandelijke beperking van Stichting Radar leveren een vernieuwende bijdrage aan deze voorziening. Zo helpen zij bijvoorbeeld mee in de klas.
     
  • Buurderij De Lage Hof
    Multifunctioneel centrum voor inwoners van Overasselt en Nederasselt waar ook ouderen met een verstandelijke beperking een plek hebben.
     
  • Zorgcoöperatie Hoogeloon
    Website van de in 2005 opgerichte zorgcoöperatie in het Brabantse dorp Hoogeloon. De coöperatie wil ouderen en mensen met een beperking in staat stellen in het dorp te blijven wonen, wanneer hun zorgvraag sterk toeneemt.