Aandachtspunten wonen en vervoer voor ouderen met verstandelijke beperkingen

Vrouw die op de trein wacht

Het gemeentelijke beleid voor ouderen met verstandelijke beperkingen op het terrein van wonen en vervoer zal voor een deel kunnen aansluiten bij het bestaande beleid voor ouderen. Wil dit beleid echter op maat zijn voor ouderen met verstandelijke beperkingen, dan zijn er een aantal specifieke aandachtspunten.

Aandachtspunten wonen

De meeste oudere mensen met een lichte tot matige verstandelijke beperking wonen in een gewone woonwijk en niet op een instellingsterrein. Meer dan de helft woont samen met anderen met een verstandelijke beperking.

Voor oudere mensen met verstandelijke beperkingen is het huis waarin ze wonen een belangrijke basis dat structuur biedt in het dagelijkse leven. Noodgedwongen verhuizen gaat het vermogen tot veranderen en aanpassen vér te boven en heeft een negatieve impact op alle levensgebieden. Men verliest bijvoorbeeld de vertrouwde dagelijkse contacten en het bestaande netwerk.

Voor ouderen met verstandelijke beperkingen is de aanwezigheid van voorzieningen in de buurt op zich niet voldoende. Zij moeten er ook kennis mee kunnen maken op een bij hen passende wijze. Hierbij is goede begeleiding noodzakelijk. De betrokken voorzieningen moeten eveneens nadenken over hoe zij zo uitnodigend mogelijk kunnen zijn. Zonder deze gerichte ondersteuning zullen ouderen met verstandelijke beperkingen weinig in de buurt participeren.

Zo gewoon mogelijk wonen, zelfstandigheid en privacy zijn belangrijk. Wanneer ouderen met verstandelijke beperkingen aangeven niet prettig te wonen, komt dit door teveel lawaai, een gebrek aan privacy en te weinig aansluiting met huis- en buurtgenoten, gevoelens van onveiligheid (lastiggevallen worden in de buurt) en slechte woonomstandigheden.

De mate waarin de omgeving bereid is een oudere met verstandelijke beperkingen ‘op te nemen’ is een belangrijke factor bij het wel of niet prettig wonen. Geaccepteerd te worden door de buurt is belangrijk. Vaak is ‘gedag’ gezegd worden of een kort praatje al voldoende.

Ouderen met verstandelijke beperkingen hebben op hun beurt ondersteuning nodig bij het contact maken met de omgeving. Voor deze ondersteuning zijn speciale hulpmiddelen ontwikkeld. Zowel voor professionals als voor cliënten.

Aandachtspunten vervoer

Vervoer is een belangrijke voorwaarde voor maatschappelijke participatie. Oudere mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking maken zowel gebruik van speciale vervoersvoorzieningen als van reguliere voorzieningen. Het ontbreken van begeleiding of van vervoer heeft tot gevolg dat mensen niet naar voorzieningen of activiteiten kunnen als zij dat willen.

De keuze voor regulier of speciaal vervoer hangt onder meer af van de mate van de verstandelijke beperking, de woonsituatie en de noodzakelijke begeleiding. Ouderen kiezen vaker voor speciaal vervoer omdat dit voordelen biedt. Je wordt van deur tot deur gebracht, er is minder vaak begeleiding nodig vergeleken met reizen met het openbaar vervoer en je voelt je minder ‘anders’ in het speciale vervoer. Dit versterkt het gevoel van zelfredzaamheid.

Halen en brengen naar activiteiten gebeurt uiteraard ook vaak door familieleden of door vrijwilligers. Professionals in de wijk kunnen in het oog houden of de ondersteuning door familie of vrijwilligers goed werkt of dat tijdige actie ter versterking van het netwerk noodzakelijk is.

Meer informatie

  • Regelhulp
    Informatiesite van de overheid voor onder andere mensen met een verstandelijke beperking en hun familie en mantelzorgers. Biedt onder meer informatie over vervoer, zelfstandig wonen, woonvormen en dagbesteding.
     
  • Woonmagazine 'VG Wonen'
    Cordaan, 2013
    Woonmagazine over huisvesting en levensstijl van ouderen met een verstandelijke beperking.