Samenwerken met en ondersteunen van mantelzorgers

Twee handen op elkaar

Veel mantelzorgers van oudere mensen met verstandelijke beperkingen staan er alleen voor. Zij behoren vaak tot de groep 'Spilzorgers'. Deze term slaat op de mantelzorger die de spil is in de zorg voor de oudere met een verstandelijke beperking. Zij leveren relatief veel uren zorg per week. Hoe ouder deze mantelzorgers zelf worden hoe vaker de vraag speelt: ‘Hoe moet het verder als ik er niet meer ben?’ Zij zijn immers de continue factor. Het is goed om te weten op welke manier mantelzorgers ondersteund kunnen worden en hoe professionals met hen kunnen samenwerken.

Wanneer de ouders van ouderen met verstandelijke beperkingen zelf te oud worden voor mantelzorg of wanneer zij overlijden, ontstaat voor aanwezige broers en zussen een nieuwe situatie. Een situatie die een sterk appel kan doen op hun tijd, aandacht en zorg.  Dit kan ingrijpend zijn, vooral als het contact in de loop der jaren verwaterd is en de zorg voor broer of zus een plaats in het drukke eigen bestaan krijgt. Ook het contact met professionele ondersteuners wordt anders en intensiever, dan dat zij tot dan toe gewend waren.

Een probleem voor mantelzorgers is de wisseling van begeleiders en andere ondersteuners. Zij moeten steeds opnieuw een relatie aangaan met een nieuwe begeleider. Voor hen is het belangrijk te weten wie hun aanspreekpunt is en wanneer deze bereikbaar is.

De kans op (ernstige) belasting van een mantelzorger is groter wanneer:

  • Mantelzorgers voor een langere periode veel uren hulp bieden.
  • Geen alternatieven voorhanden zijn om de hulp te delen.
  • Emotionele problemen aanwezig zijn, die te maken hebben met de intensieve band met de zorgvrager.
  • Er sprake is van onbegrip of het niet accepteren van (bijvoorbeeld gedrag) van de zorgvrager door de directe omgeving.
  • De volgende websites bieden veel informatie
    www.invoormantelzorg.nl
    www.zorgvoorbeter.nl/mantelzorg
    www.kennispleingehandicaptensector.nl

Wat vermindert de belasting van mantelzorgers?

  • Goede ondersteuning van de zorgvrager met behoud van grote betrokkenheid van de mantelzorger.
  • Erkenning van de mantelzorger als ervaringsdeskundige wat betreft de leef- en woonwereld van de zorgvrager.
  • Meer betrokkenheid van leden uit het sociale netwerk bij de zorg. Verminderen van ‘vraagverlegenheid’.
  • Het beschikbaar zijn van diverse vormen van praktische ondersteuning die aansluiten bij de specifieke situatie en die goed toegankelijk zijn.
  • Een goede samenwerking en afstemming met professionals, gebaseerd op wederzijds respect. Als mantelzorger gezien, gehoord en als volwaardige partner bejegend worden. Dit betekent gevraagd en ongevraagd door een persoonlijk begeleider of andere professional op de hoogte gehouden worden of om advies gevraagd worden.
  • Een voorzieningenaanbod op diverse levensterreinen dat goed op elkaar aansluit.

Meer informatie

  • Publicatie: Op weg naar vitaliteit
    Kennisplein VTT, september 2015
    Helpt mantelzorgers op een creatieve manier balans en inzicht te krijgen in de eigen situatie.
     
  • Project: ‘Kwaliteit van leven kent geen leeftijd en beperking’
    Kansplus
    Kansplus is een belangennetwerk voor verstandelijk gehandicapten en hun familie. In het project Kwaliteit van leven kent geen leeftijd en beperking geeft Kansplus aan wat de specifieke aandachtspunten zijn voor de ondersteuning van ouderen.Via de website van Kansplus zijn diverse producten te downloaden.
    Handreiking: ‘Goede zorg en ondersteuning voor ouderen’
  • Onderzoeksrapportage: Zorgnetwerken van kwetsbare ouderen
    VU, Faculteit Sociale Wetenschappen 2013-2015
    Via bovenstaande link zijn drie onderzoeksrapportages te downloaden.
    1. Zorgnetwerken van kwetsbare ouderen;
    2. Samen zorgen voor thuiswonende ouderen;
    3. Hoe thuiszorgorganisaties samenwerking organiseren.
    Verder brochures voor: mantelzorgers,professionals in de thuiszorg en thuiszorgmanagers.
  • Boek: Broers en Zussen boek
    Anjet van Dijken 2013
    Dit boek bevat 36 verhalen van kinderen en volwassenen, die opgroeiden met een broer of zus die speciale zorg nodig hebben.