Groene gehandicaptenzorg: ‘Laat mensen verlangen naar de natuur, dan volgt de rest vanzelf’
Trajectum is een van de eerste organisaties die meedoet aan het partnerschap Groene Gehandicaptenzorg. Met locaties midden in de natuur, veel aandacht voor vitaliteit en duurzaamheid en de Green Deal als kapstok, werkt de organisatie aan natuurinclusieve zorg. Coördinator duurzaamheid Hans Broeksema vertelt hoe dat eruitziet in de praktijk.
'Laat mensen verlangen'
‘Als je een schip wilt bouwen, moet je mensen niet eerst het bos insturen om hout te zoeken. Je moet ze laten verlangen naar de zee.’ Met die uitspraak van de Franse schrijver Antoine de Saint‑Exupéry, vat Hans Broeksema mooi samen wat Groene Gehandicaptenzorg voor Trajectum betekent. ‘Zo werkt het volgens mij ook met natuur. Als mensen eenmaal echt verlangen naar de natuur en naar groen, dan volgen de duurzame keuzes vanzelf wel, want die houden de natuur in stand.’
Vijf pijlers als kapstok
Veel locaties van Trajectum liggen midden in het groen in het noorden en oosten van Nederland, soms direct grenzend aan bosgebieden. Tegelijkertijd werkt de organisatie al langer aan vitaliteit en duurzaamheid. Het was voor Trajectum dan ook een logische stap om deel te nemen aan de eerste lichting van het partnerschap Groene Gehandicaptenzorg. Broeksema: ‘De Groene Gehandicaptenzorg is met haar vijf pijlers eigenlijk een mooie kapstok. Alles valt mooi samen: gezondheid, vitaliteit, duurzaamheid én de omgeving waarin we zorgen. Zo kunnen we steeds meer stappen zetten om natuurinclusieve zorg te verlenen.’
Green Deal Duurzame Zorg 3.0
Binnen de Groene Gehandicaptenzorg bundelen gehandicaptenzorgorganisaties hun krachten om samen te werken aan een groene, inclusieve en toekomstbestendige gehandicaptenzorg, samen met de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN), Nature For Health (NFH) en IVN Natuureducatie. De beweging sluit aan bij de ambities van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 en het Collectief Natuurinclusief. Alle partners krijgen bij de start van het partnerschap een inspiratiesessie en ondersteuning van een locatiebegeleider, die meedenkt over het realiseren van hun groene ambities. Partners die daarnaast deelnemen aan de subsidie Groen voor Gezondheid, zoals Trajectum, ontvangen extra begeleidingsuren vanuit NFH en IVN Natuureducatie. Ook krijgen zij een voucher waarmee aanvullende groene veranderingen op hun terreinen of locaties kunnen worden gerealiseerd.
‘Buiten zijn bevordert rust, gezondheid en welbevinden. Daarom willen we therapie, gesprekken en overleg waar mogelijk vaker naar buiten verplaatsen’
Groene vergadertuinen
Zo werkt Trajectum met dat vouchergeld onder meer aan groene vergadertuinen met natuurelementen, overkappingen en praktische voorzieningen zoals stopcontacten. ‘Op die manier wordt het voor medewerkers aantrekkelijk én gemakkelijk om vaker buiten te werken of te overleggen’, geeft Broeksema aan. ‘Buiten zijn bevordert rust, gezondheid en welbevinden. Daarom willen we therapie, gesprekken en overleg waar mogelijk vaker naar buiten verplaatsen.’ Daarnaast worden wandelroutes en bewegwijzering rondom de terreinen van Trajectum verbeterd, zodat cliënten en medewerkers eenvoudiger vanuit het terrein de omliggende natuur in kunnen.
Inspiratiesessies: samen het gesprek aangaan
Om de beweging richting groene gehandicaptenzorg breder in de organisatie te laten landen, organiseert Trajectum inspiratiesessies in haar beide regio’s: Noord en Oost. Daarin worden medewerkers niet alleen meegenomen in de voordelen van natuurinclusieve zorg, maar ook gevoed door beschikbare literatuur en wetenschappelijke inzichten. ‘De sessies zijn nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor zorgprofessionals, ook ondersteunende diensten zijn welkom om mee te denken en om samen het gesprek aan te gaan: wat zie jij in je omgeving? Wat kun jij bijdragen aan de groene gehandicaptenzorg? Waar zie jij mogelijkheden?’, vertelt Broeksema. ‘Daarnaast gaan we met NFH/IVN tijdens de sessies de natuur in om de natuur te ervaren.’ In beide regio’s gebeurt dit samen met andere zorgaanbieders, zoals De Klipper Zorg (een dochteronderneming van Trajectum) en zorgorganisaties Cosis en Van Boeijen, waarmee Trajectum al langer samenwerkt.
Laat zien wat er in de praktijk gebeurt
‘Het partnerschap Groene Gehandicaptenzorg helpt om initiatieven vorm te geven en te structureren. Er waren intakegesprekken met de andere deelnemers aan het partnerschap, verkenningen van de locaties van de deelnemers en een gezamenlijke kick-off. Tijdens die bijeenkomsten worden actuele wetenschappelijke inzichten gedeeld en laten organisaties elkaar zien wat er in de praktijk al gebeurt. Dat inspireert enorm’, zegt Broeksema. ‘Je ziet dat je niet de enige bent die hiermee bezig is, en je komt op ideeën waar je zelf niet één‑twee‑drie op zou komen, zoals bijvoorbeeld vergadertuinen.’
Groeiende bewustwording van het belang van natuur
Trajectum vindt het belangrijk dat bestuurders zichtbaar aanwezig zijn bij belangrijke bijeenkomsten, zoals de inspiratiesessies die Trajectum organiseert voor haar medewerkers: ‘Juist om te laten zien dat natuurinclusieve zorg geen bijproject is, maar onderdeel van de koers van de organisatie. Medewerkers zien dat, en voelen dat hun ideeën serieus genomen worden.’ Meetbare effecten zijn er na een half jaar nog niet, maar Broeksema ziet wel een groeiende bewustwording van het belang van natuur voor gezondheid en vitaliteit. ‘We hopen dat er bij medewerkers én cliënten steeds meer verlangen naar de natuur ontstaat. Dan winnen we zowel op vitaliteit als op duurzaamheid, en daarmee uiteindelijk vooral op kwaliteit van bestaan.’
Meer informatie over het Partnerschap Groene Gehandicaptenzorg lees je via het artikel Groene Gehandicaptenzorg gaat van start: ‘Het belangrijkst zijn onze overtuigingen’
