Verzuim in de gehandicaptenzorg blijft boven zorggemiddelde

Deze ontwikkeling sluit aan bij eerdere berichten op de VGN-website (zie onder aan deze webpagina de verwijzingen) waarin al werd gesignaleerd dat het verzuim in de gehandicaptenzorg weer oploopt en vooral wordt gedreven door langdurig verzuim. Ook toen lag het verzuim in de sector boven het zorggemiddelde en zat de stijging met name in de duurklasse van 92 tot 365 dagen.
De lijn is daarmee duidelijk: de gehandicaptenzorg volgt de zorgbrede trend, maar kent een structureel hoger verzuimniveau en een grotere kwetsbaarheid voor langdurige uitval.

Langdurig verzuim is de kern van het probleem

De stijging van het verzuim wordt nauwelijks veroorzaakt door meer ziekmeldingen, maar vooral doordat medewerkers langer uitvallen. Zowel in de recente maandcijfers als in de langere trend is de groei geconcentreerd in de categorie 92 tot 365 dagen. Dit bevestigt het beeld dat binnen de sector al langer zichtbaar is: de uitdaging zit niet primair aan de voorkant van verzuim, maar in het langdurig uitvallen en het onvoldoende terugdringen van de verzuimduur. Hierdoor bouwen organisaties structureel verzuim op en neemt de druk op teams verder toe.

Een structurele opgave voor de sector

Het verschil met het zorggemiddelde is niet nieuw. In 2024 lag het verzuim in de gehandicaptenzorg op 8,23% tegenover 7,81% zorgbreed.  Dat verschil is sindsdien niet verdwenen. [vernet.nl]
Voor organisaties betekent dit dat zij relatief vaker te maken hebben met uitval en langdurige inzetproblemen. In combinatie met arbeidsmarktkrapte vergroot dit het risico op een zichzelf versterkende dynamiek van werkdruk en verzuim.

Duurzame inzetbaarheid als sleutel

De cijfers maken duidelijk dat de verzuimopgave direct samenhangt met de bredere opgave rond duurzame inzetbaarheid. Het gaat niet alleen om het terugdringen van verzuim, maar vooral om het voorkómen van langdurige uitval en het versterken van de inzetbaarheid van medewerkers gedurende hun loopbaan.
Dat vraagt om een samenhangende aanpak in organisaties, waarin leiderschap, organisatie van werk en individuele regie samenkomen.

Wat vraagt dit concreet van leidinggevenden en HR?

Voor leidinggevenden betekent dit in de eerste plaats dat zij actief moeten sturen op het gesprek over belastbaarheid en werkdruk, nog voordat verzuim ontstaat. Niet incidenteel, maar structureel onderdeel van het werkoverleg en het één-op-één gesprek. Juist vroegsignalering maakt het verschil bij het voorkomen van langdurige uitval.
Daarnaast is het van belang dat leidinggevenden niet alleen sturen op aanwezigheid, maar op duurzame inzetbaarheid. Dat betekent dat zij ruimte organiseren voor herstel, ontwikkeling en taakvariatie binnen teams. Het verlagen van piekbelasting en het bespreekbaar maken van grenzen is daarbij essentieel.

Voor HR ligt de opgave vooral in het versterken van de samenhang. Verzuimbeleid, strategisch personeelsbeleid en duurzame inzetbaarheid moeten één geheel vormen. Dat vraagt om het verbinden van data-analyse en interventies: inzicht in duurverzuim, uitstroom en werkdruk moet direct worden vertaald naar gerichte acties op team- en organisatieniveau.

Daarnaast ligt er een duidelijke rol voor HR in het ondersteunen van leidinggevenden. Het langdurig verzuim vraagt om vaardigheden in het voeren van het goede gesprek, in re-integratie en in het omgaan met complexe casuïstiek. Gerichte ondersteuning en scholing van leidinggevenden is daarbij geen luxe, maar randvoorwaarde.
Tot slot vraagt deze ontwikkeling om het anders organiseren van werk. Denk aan het slimmer verdelen van taken, het inzetten op andere functiemixen en het creëren van meer duurzame roosters. Juist hier ligt een directe koppeling met de arbeidsmarktopgave: minder uitval betekent ook minder druk op schaarse capaciteit.

Van analyse naar beweging

De combinatie van structureel hoger verzuim en een sterke groei van langdurige uitval maakt duidelijk dat de gehandicaptenzorg voor een fundamentele opgave staat. Tegelijkertijd ligt juist daar ook het aangrijpingspunt: wie erin slaagt langdurig verzuim terug te dringen, boekt direct resultaat op inzetbaarheid, werkdruk en personeelsbehoud.

De boodschap aan de branche is daarmee helder: duurzame inzetbaarheid is geen apart thema naast verzuim, maar de kern van de oplossing.