Blog: Wensdenken gaat een nieuw kabinet niet helpen

Schijnwerper op maatregel 555

Nu de formatie echt de inhoud induikt en er 30 januari een deadline is om tot een coalitie te komen, wil ik de schijnwerpers zetten op een rammelende maatregel uit de doorrekeningen van het Centraal Planbureau (CPB), die zeer onwenselijk is. Ik schreef eerder al over de bijlage bij de CPB-doorrekeningen waarin de gedetailleerde voorstellen per partij zijn uitgewerkt. In dit blog zoom ik in op maatregel 555 uit die tabel:

‘Het CDA brengt alle cliënten in de Wlz met aanspraak op medisch generalistische zorg, farmaceutische zorg, hulpmiddelen, gedragskundige zorg en paramedische zorg onder in de Zvw, waardoor de aanspraak niet meer afhankelijk is van de leveringsvorm van de Wlz-zorg. Deze maatregel is niet van toepassing voor de mondzorg. Het gaat om een ombuiging van 2,3 mld euro in de Wlz en een intensivering van 2,1 mld euro in de Zvw. Per saldo is de maatregel een ombuiging van 0,2 mld euro.’

Kostenbesparing bij stelselwijziging: wensdenken of realistisch?

Het is een maatregel die me zeer bekend voorkomt. In het coalitieakkoord van 2021 werd namelijk al besloten de medisch-generalistische zorg en de geneesmiddelen geheel over te hevelen naar de zorgverzekeringswet (precies zoals nu in maatregel 555 wordt voorgesteld). Dit moest een besparing opleveren. Ik vind het sowieso twijfelachtig om aan te nemen dat het verschuiven van kosten van de ene wet naar de andere wet leidt tot een kostenbesparing. Neem bijvoorbeeld de Jeugdwet die 2015 ging als voorbeeld: de decentralisatie moest leiden tot een kostendaling, maar leidde tot een kostenexplosie… Maar goed, zelfs als je deze redenering wél volgt, gebeurde rond deze overheveling iets heel opmerkelijks.

Wlz-korting ‘behandeling’ van 88 miljoen euro

In 2022 besloot de toenmalige minister dat de geplande overheveling meer kwaad dan goed doet en besluit deze maatregel te schrappen. De overheveling ging dus van tafel, maar de bezuiniging bleef staan, het is één van de twee achterhaalde bezuinigingen die op de gehandicaptenzorg af komen. Deze bezuiniging staat bekend als de Wlz-korting ‘behandeling’ en bedraagt voor de gehandicaptenzorg 88 miljoen euro per jaar. Voor 2025 en 2026 is deze maatregel steeds op de valreep controversieel verklaard, maar vanaf 2027 staat deze bezuiniging alsnog ingeboekt.

Extra administratieve druk door overheveling

Waar maatregel 555 volgens het CPB geld oplevert (waar ik dus m’n vraagtekens bij zet, omdat het verschuiven van kosten van het ene naar het andere stelsel vaak eerder meer dan minder kost), voorzien de aanbieders van deze zorg juist extra administratieve druk. Voor de doelgroep die onder deze stelselwijziging valt, moeten zij namelijk nieuwe contracten gaan sluiten. Met nieuwe spelregels, een ander wettelijk kader, et cetera. Dat klinkt eerder als méér dan als minder kosten, en in ieder geval als meer administratieve drukte. Een ander knelpunt is dat een aanzienlijk deel van de zorg die artsen en gedragsdeskundigen in de gehandicaptenzorg verlenen, te typeren is als ‘indirecte zorg’ en niet als ‘één-op-één-behandeling’ van een individuele cliënt. In de Wet langdurige zorg is hier rekening mee gehouden (middels integrale tarieven), maar in de zorgverzekeringswet kan alleen per cliënt en per tijdseenheid gedeclareerd worden.

Al met al zijn er dus heel wat kanttekeningen te plaatsen bij maatregel 555:

• de maatregel stond al ooit in een coalitieakkoord, maar is later als onwenselijk / onhaalbaar ingetrokken: waarom zou het nu dan wel een goed idee zijn?
• de bezuiniging is bij het schrappen van die maatregel wel blijven staan en wordt in 2027 voor het eerst doorgevoerd op de zorgtarieven: de maatregel nu opnieuw nemen en opnieuw dezelfde besparing inboeken, betekent jezelf rijk rekenen door dezelfde bezuiniging twee keer in te boeken;
• de maatregel leidt tot toenemende administratieve lasten bij de zorgaanbieders (en de kosten daarvan kun je beter aan de zorg zelf besteden!) en declaratieproblemen rond de indirecte zorg;
• geld inboeken bij de overheveling van zorg van het ene naar het andere stelsel getuigt van wensdenken, in de praktijk lossen dit soort overhevelingen zelden iets op, behalve dat ze leiden tot extra kosten of meer bureaucratie.

Maatregel 555, hahaha?

Op vakantie in Thailand leerde ik dat het cijfer 5 daar uitgesproken wordt als ‘ha’. Waar wij op sociale media vaak een lachende smiley gebruiken, zie je in Thailand 555 als reactie onder een Facebook-bericht. Dat betekent daar dus ‘hahaha’. Te gebruiken als reactie op iemand die iets grappigs schrijft. Dat uitgerekend deze maatregel het nummer 555 kreeg in de CPB-exceltabel heeft dus wel iets lachwekkends. Als de maatregel zelf niet zo teleurstellend zou zijn… Ik hoop dat de formerende partijen realistische en concrete plannen maken en zichzelf en de sector niet in problemen brengen met CPB-wensdenken. Gun de sector stabiliteit en rust, stop met jojo-beleid. Van Thaise vrienden leerde ik ook de Thaise uitdrukking ‘mai pen rai’, die te vertalen valt als ‘maak je niet druk, het komt wel goed’. Ik hoop het van harte!