Als de huid vraagt: speelfilm over seksualiteit in de gehandicaptenzorg
De nieuwe film ‘Als de huid vraagt’ gaat over Maarten (34). Een zorgzame, grappige man met een verstandelijke beperking, die voor het eerst seksuele gevoelens ervaart. In zijn zoektocht naar intimiteit, krijgt hij te maken met afwijzingen en onbegrip. De film laat zien hoe belangrijk het is om open gesprekken hierover te voeren in de gehandicaptenzorg. De VGN sprak met Milan Dorreboom, de ervaringsdeskundige acteur die de hoofdrol speelt.
Huidhonger die je niet kan uiten
Waar gaat de film over, in jouw woorden?
‘Maarten heeft gewoon ‘huidhonger’: hij wil warmte of liefde voelen van een vrouw. Maar hij weet niet hoe hij dat moet uiten. En zijn begeleiders weten ook niet goed hoe ze ermee om moeten gaan. In de film gaat het ook over datingsites en seksverzorgenden. Het gaat over uitproberen.’
Jij hebt net als je personage Maarten een licht verstandelijke beperking. Is het verhaal van deze film herkenbaar voor jou?
‘De boosheid waar Maarten mee te maken krijgt, die herken ik wel. Ik heb zelf jarenlang op een zorglocatie gewoond waar relaties verboden waren. Wij kregen ook echt straf als de begeleiding erachter kwam dat we intiem waren geweest met iemand anders. Ze deden daar alsof een relatie iets slechts was. Daar heb ik wel last van gehad. Het verbieden werkte trouwens totaal niet voor ons. Er gebeurde heel veel stiekem.’
'Waar ik vroeger woonde waren relaties verboden'
‘Dat is een wereld van verschil met hoe ik het nu heb. Waar ik nu woon, doet de begeleiding er heel luchtig over. Ik denk dat dat heel goed is. Wij kunnen als bewoners open zijn over relaties en liefde, vragen stellen en dingen uitproberen. Dat is normaal, en iedereen doet er ook normaal over.’
Het goede gesprek voeren over seksualiteit
Vind je het belangrijk dat deze film is gemaakt?
‘Heel belangrijk. Mensen in de gehandicaptenzorg moeten meer praten over deze onderwerpen. En elkaar van mens tot mens vragen: wat heb je nodig?’
‘In de film wordt Maarten bijvoorbeeld verliefd op zijn begeleider. Ik denk dat dit vaker voorkomt, want begeleiders staan heel dicht bij je en dan gebeuren dat soort dingen. Mijn personage Maarten wil zijn begeleider zelfs gaan zoenen, daar wordt zij heel boos over. Maar eigenlijk heeft Maarten gewoon uitleg nodig over hoe hij met zijn gevoelens moet omgaan. Een goed gesprek had geholpen, niet die boosheid.’
'In de film wordt Maarten verliefd op zijn begeleider. Ik denk dat dit vaker voorkomt in de gehandicaptenzorg'
‘Als het in de gehandicaptenzorg over seks gaat, gaat het vaak over “grensoverschrijdend gedrag”. Over problemen en over risico’s. Dat snap ik wel, maar daardoor lijkt het ook wel een gevaarlijk iets. Terwijl seks ook normaal en leuk is. Het moet geen taboe zijn.’
Prothese in de broek
Hoe was het om in deze film te spelen?
‘Het waren – serieus – de leukste twee weken van mijn leven. Ik werd steeds met de auto opgehaald en dan gingen we hele dagen draaien in Utrecht. Alle acteurs hadden een PA [persoonlijk assistent]. Toen ik een keer voor de grap zei dat ik zin had in patat, had mijn PA in de volgende pauze echt een bak patat voor me klaargezet.’
‘Soms is het acteren ook wel ongemakkelijk. Ik lig dan met een prothese in mijn broek op bed naast een actrice, terwijl er een hele crew omheen staat die bezig is met lichten en microfoons. Gelukkig was er steeds een intimiteitscoach bij, die ons hielp. Van tevoren spraken we dan met hem af wat we wel en niet fijn vonden, bijvoorbeeld op welke plekken je wel en niet aangeraakt wil worden in een scene.’
‘Het was een hele leerzame ervaring. En leuk! Ik hoop dat ik in de toekomst nog vaker films ga maken.’
Wat hoop je dat kijkers van de film meenemen uit het verhaal?
‘Ik hoop dat iedereen van de film gaat genieten. En dat mensen in de gehandicaptenzorg daarna normaal doen over relaties, seks en intimiteit!’
'Ik hoop dat mensen in de gehandicaptenzorg normaal doen over relaties, seks en intimiteit!'
Bekijk de film
De film van BNNVara, geregisseerd en geschreven door Merel van Norel, is online te bekijken. Lees er meer over op de website van het Nederlands Film Festival. Wil je de film met een groep bekijken of delen ervan tijdens een bijeenkomst gebruiken? Stuur dan een bericht naar merelvannorel@live.nl.
Meer over relaties, seksualiteit en seksueel grensoverschrijdend gedrag in de gehandicaptenzorg
De VGN vindt dat aandacht voor intimiteit, seksualiteit en relaties een vanzelfsprekend onderdeel is van goede zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking. Mensen met een beperking hebben, net als ieder ander, het recht om hun seksualiteit te ontdekken en vorm te geven - passend bij hun wens, behoefte en ontwikkelingsniveau en binnen een veilige en respectvolle context. Zorgorganisaties en professionals hebben de verantwoordelijkheid om hier actief aan bij te dragen door te zorgen voor een omgeving waarbinnen deze thema’s bespreekbaar worden gemaakt en waarbij passende ondersteuning en begeleiding wordt geboden. Dit vereist bewustwording en structurele aandacht binnen de hele organisatie, kennis en vaardigheden en goede facilitering en ondersteuning van medewerkers.
Tegelijkertijd vraagt dit thema ook aandacht voor het voorkomen, signaleren en aanpakken van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Goede zorg en ondersteuning betekent daarom ook dat professionals dit thema bespreekbaar maken en zich bewust zijn van het feit dat mensen met een beperking een verhoogd risico lopen om hiermee te maken te krijgen. Daarnaast is het van belang dat zorgorganisaties duidelijke kaders en een veilige meldcultuur hebben, zodat signalen van grensoverschrijdend gedrag tijdig worden herkend en adequaat worden opgepakt.
