Meldpunt onbeperkt stemmen: nog steeds zijn niet alle stembureaus toegankelijk
Hoe toegankelijk waren de gemeenteraadsverkiezingen in 2026? 236 mensen deelden hun ervaring bij het Meldpunt onbeperkt stemmen van Ieder(in). Er waren meer positieve (49%) dan negatieve meldingen (30%). Veel mensen kunnen inmiddels probleemloos stemmen. Er is een goed bereikbaar en toegankelijk stembureau in de buurt. Toch zijn er nog een aantal problemen die steeds terugkeren waaronder onvoldoende kennis van stembureauleden over hulp in het stemhokje.
Het stemlokaal wordt veruit het vaakst genoemd, gevolgd op afstand door het stembiljet en de ondersteuning en informatie van stembureauleden. Veel meldingen hebben betrekking op meerdere onderwerpen tegelijk. In enkele gemeenten wordt geëxperimenteerd met een kleiner stembiljet, waarover positieve ervaringen zijn gemeld. Het kleinere formaat blijkt gemakkelijker hanteerbaar.
Wetsvoorstel voor hulp in stemhokje
Eind mei debatteert de Tweede Kamer over een wetsvoorstel om hulp in het stemhokje uit te breiden. Het voorstel maakt het mogelijk dat stembureauleden mensen met een verstandelijke beperking ondersteunen bij het stemmen. Hulp in het stemhokje is nu alleen nog toegestaan voor mensen een visuele of lichamelijke beperking. Goede voorlichting en training over passende bejegening en de regels rondom hulp in het stemhokje worden daarmee nog belangrijker.
Onvoldoende kennis over hulp in het stemhokje
Veel mensen zijn positief over de vriendelijke en behulpzame houding van de leden van het stembureau. Toch zijn er aandachtspunten. Enkele meldingen gaan over discriminerende bejegening. Bejegening is de manier waarop met mensen wordt omgegaan. De melders ervaren ongelijke behandeling.
Verder kennen niet alle stembureauleden de regels voor hulp in het stemhokje voor mensen met een visuele of lichamelijke beperking. Meerdere meldingen gaan over het onterecht weigeren van het recht om iemand mee te nemen het stemhokje, met vervelende discussies op het stembureau tot gevolg. Uit de ervaringen blijkt dat de regels over wie er hulp mag krijgen in het stemhokje niet altijd voldoende bekend zijn bij stembureauleden.
Kleiner stembiljet belangrijk
In een aantal gemeenten is een proef gedaan met een nieuw, kleiner stembiljet. Hierover kwamen positieve meldingen bij het Meldpunt onbeperkt stemmen. De kleinere stembiljetten zijn goed vast te houden en overzichtelijk.
Bovendien past het kleinere stembiljet altijd in de stemmal. De stemmal is een hulpmiddel voor mensen met een visuele beperking om zelfstandig te stemmen. Zij moeten nu soms nog ver reizen naar een stembureau met een stemmal. Als het kleine stembiljet overal wordt gebruikt, kan ieder stembureau een stemmal krijgen.
Provisorische oplossingen werken niet
Nog niet alle stembureaus zijn voor iedereen goed toegankelijk. Er zijn meldingen over zware toegangsdeuren, drempels en steile hellingen. Het is vaak geen goede oplossing om tijdelijk oprijplaten neer te leggen. De helling hiervan is vaak te steil. En vanaf zo’n oprijplaat is het soms lastig om de deur te openen. Het advies is om gebouwen met een stembureau standaard toegankelijk te maken. Zo zijn deze gebouwen ook de rest van het jaar goed bruikbaar voor iedereen.
Wat wordt met de resultaten gedaan?
Het rapport laat zien dat veel gemeenten toegankelijke verkiezingen serieus nemen en er werk van maken. Toch zijn er verdere verbeteringen nodig, om te zorgen dat echt iedereen kan stemmen. Ieder(in) stuurt het rapport aan het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK). Zij delen het rapport ook met de Tweede Kamer.
