Oppositie hekelt bezuinigingen op gehandicaptenzorg

Het debat over het eindrapport van de informateur en het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA is nog maar net begonnen als PVV-fractievoorzitter Wilders in zijn eerste interruptie de bezuinigingen op de zorg hekelt en daarbij de gehandicaptenzorg expliciet noemt. Veel partijen zijn kritisch over de voorgenomen bezuinigingen op de zorg. Met name ChristenUnie en SP gaan heel specifiek in op de gevolgen voor de gehandicaptenzorg, andere partijen noemen de gehandicaptenzorg veelal in opsommingen met andere zorgvormen.

'Rekening houden met mensen die het kwetsbaarst zijn'

Fractievoorzitter Bikker van de ChristenUnie spreekt CDA-er Bontenbal aan: 'Als ik naar de financiële doorrekening van dit coalitieakkoord kijk, dan zie ik dat er wordt bezuinigd op de langdurige zorg. Over het algemeen nemen we dan aan dat het gaat over de ouderenzorg. Dat is het merendeel, maar een derde daarvan gaat juist over de gehandicaptenzorg, waar mensen veel langer in verblijven. Ik maak me daar echt grote zorgen over. Volgens mij moeten we dit niet op deze manier doen en moeten we de gehandicaptenzorg juist zo sterk mogelijk houden, in tijden waarin we ook zien dat het ontzettend lastig is voor ouders met een gehandicapt kind om rond te komen en de boel overeind te houden.' Bontenbal ziet ruimte voor de nieuwe bewindspersoon om hier keuzes in te maken: 'In de financiële tabel zijn natuurlijk de algemene reeksen zichtbaar gemaakt. Het kabinet moet uiteindelijk uitwerken hoe dat voor de subsectoren in bijvoorbeeld de Wlz gaat plaatsvinden. Ik kan me zo voorstellen dat niet alleen u, maar ook de coalitiefracties heel sterk rekening houden met de mensen die het kwetsbaarst zijn.'

'Minder douchen, eerder naar bed'

De SP organiseerde voorafgaand aan het debat een protest met zorgmedewerkers voor de ingang van het gebouw van de Tweede Kamer. SP-leider Dijk besteedt dan ook veel aandacht aan de bezuinigingen op de zorg. In een interruptie richting CDA-fractievoorzitter Bontenbal leest hij voor uit een artikel in NRC waar de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland aan meewerkte: 'De heer Bontenbal eindigde met het politiek commentaar uit de NRC. Er staat ook een uitgebreid artikel in over de gehandicaptenzorg. Het gaat over een Haagse instelling, waar de medewerkers het volgende zeggen. "De coalitie heeft mooie woorden over het VN-verdrag Handicap. Maar deze mensen een zo waardevol mogelijk leven bieden, kun je met deze bezuinigingen niet doen. Ze zullen minder kunnen douchen, eerder naar bed moeten. En het is de vraag of we straks nog een aangepast bed kunnen kopen, of de noodzakelijke aanpassingen in huisvesting kunnen doen. (…) Het geld is nu al ontoereikend om personeel te werven en op te leiden of de huisvesting op orde te houden. En dan ga je daar nog eens wat afhalen?" Ik sluit af met de laatste zin. "Vergelijk het met een inkomen dat al niet volstaat om rond te komen. Als je daarop kort, zak je onder het basisniveau van levensonderhoud." Dit gaat over de gehandicaptenzorg. Dit is een van de kwetsbaarste groepen mensen in onze samenleving. Is de heer Bontenbal van mening dat je daar een verdubbeling van de al staande bezuinigingen bovenop kan doen?'

Bontenbal herhaalt dat er bij de uitwerking van het akkoord ruimte is om andere keuzes te maken. In reactie op de aanval van de SP antwoordt hij: 'Dan gaat u ervan uit dat dit al helemaal uitgewerkt is. Deze drie coalitiepartijen hebben natuurlijk dezelfde zorgen als u. Het is niet zo dat deze drie coalitiepartijen dat zomaar even met een streep doen. Ook wij krijgen dit soort e-mails. Ook wij hebben contact met de sector. Ook wij lezen de krant. U kunt ervan op aan dat deze drie partijen hier in de uitwerking van het akkoord ook wel degelijk rekening mee houden. Natuurlijk gaan wij daarnaar kijken.' Dijk trekt een stevige conclusie: 'Dan ga ik ervan uit dat er geen cent wordt bezuinigd op de gehandicaptenzorg, want deze signalen horen we al jaren. Als er formerende partijen zijn die een regeerakkoord gaan maken en dat met een kabinet helemaal gaan uitwerken, dan ga ik ervan uit dat zij gehandicaptenzorginstellingen en -organisaties gaan raadplegen en ervoor gaan zorgen dat hier geen cent vanaf gaat, want zij zeggen dit al keer op keer.'

Steun voor strekking motie, maar procedurele bezwaren

De ChristenUnie, GroenLinks/PvdA en SP dienen gezamenlijk een motie in die uitspreekt dat de Tweede Kamer niet wil bezuinigen op de gehandicaptenzorg. Voorafgaand aan de stemmingen laten JA21, SGP en Groep Markuszower weten dat zij diverse moties niet zullen steunen, zelfs als de strekking wel aansluit bij hun eigen opvattingen. Zij vinden dat de onderhandelingen met de oppositie voor steun voor het akkoord op een later moment aan de orde zijn en dan in de breedte gevoerd moeten worden, óf ze willen op dit moment geen moties steunen waar geen financiële dekking bij zit. Markuszower noemt de moties 'vandaag dus prematuur en effectloos'. SGP-fractievoorzitter Stoffer benadrukt in een stemverklaring de inhoudelijke steun voor de strekking van de motie over de gehandicaptenzorg: 'De SGP wil geen botte bezuinigingsoperaties. Kwetsbare groepen, zoals we ook zien in de motie van mevrouw Bikker over de gehandicaptenzorg, moeten we ontzien', maar kondigt aan desondanks tegen te stemmen en het onverstandig en onverantwoord te vinden 'om nu via Kamermoties zonder gedegen dekking gouden bergen te beloven'. 

Daarop besluit Bikker de motie aan te houden. Gezien de stemverklaringen is duidelijk dat de motie geen meerderheid zal halen, terwijl er duidelijk wel steun is voor de strekking ervan. De motie kan op een later moment alsnog in stemming gebracht worden, maar Bikker hoopt dat dit niet nodig zal zijn: 'Ik zou graag de motie over de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg aanhouden, in de hoop dat de aanstaande coalitie hierop terugkomt voor het debat over de regeringsverklaring.'

Slechts twee moties aangenomen: over formateur en financieel kader

Andere moties, onder andere over de bezuinigingen op de ouderenzorgen, ingrepen in de AOW en de hoogte van het eigen risico, worden wel in stemming gebracht, maar allemaal verworpen. Slechts twee moties halen een meerderheid. De eerste motie wijst Jetten aan als formateur en geeft hem drie weken om een kabinet samen te stellen. De tweede motie is mogelijkerwijs ook van belang in de discussie over de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg en gaat over het financiële kader. D66, VVD en CDA hebben afgesproken het begrotingstekort te beperken en hanteren een norm die strenger is dan het in Brussel afgesproken maximum. De gezamenlijke oppositiepartijen, die dus een meerderheid in de Tweede Kamer hebben, spreken uit zich niet gebonden te voelen aan die strengere norm. Dat betekent dat extra geld voor bijvoorbeeld de zorg niet automatisch leidt tot extra bezuinigingen elders: het iets verder op laten lopen van het begrotingstekort is nadrukkelijk ook een optie.

Debat gehandicaptenzorg naar maart

Nu is vastgelegd dat formateur Jetten zijn kabinet binnen drie weken samen moet stellen, wordt de kans steeds groter dat dit nieuwe kabinet op maandag 23 februari geïnstalleerd zal worden. Op die dag is ook het Kamerdebat over de begroting gehandicaptenzorg gepland. Als het nieuwe kabinet op die datum inderdaad op het bordes staat, zal het debat over de gehandicaptenzorg verplaatst worden. Een nieuwe datum is nu nog niet bekend, maar naar verwachting zal het debat op een maandag in maart plaatsvinden, met de nieuwe bewindspersoon bij VWS.