Stoppen met roken voor mensen met een LVB: wat vraagt deze ondersteuning?

Het reguliere SMR-aanbod sluit niet altijd voldoende aan bij mensen met een licht verstandelijke beperking. Experts zien dat zij onder andere behoefte hebben aan gemakkelijke taal, meer herhaling en meer verwerkingstijd. Het aanbod is schaars en kennis niet altijd voldoende beschikbaar bij huidige aanbieders. Om bestaande kennis en praktijkervaring beter toegankelijk te maken, is een overzicht ontwikkeld met randvoorwaarden voor stoppen met roken ondersteuning bij mensen met een LVB.

Waarom een overzicht met randvoorwaarden SMR-ondersteuning bij LVB?

In de gehandicaptenzorg groeit de aandacht voor rookvrije zorg, onder meer vanuit het Nationaal Preventieakkoord en het programma Rookvrije Zorg. In de praktijk blijkt dat stoppen met roken (SMR) ondersteuning vaak onvoldoende aansluit bij mensen met een LVB. Er is geen landelijk erkende interventie specifiek voor deze doelgroep en onderzoek is beperkt.

Daarom is een werkgroep samengesteld met professionals uit de gehandicaptenzorg, verslavingszorg, beleid en onderzoek. Zij brachten praktijkervaringen, bestaande interventies en richtlijnen samen en vertaalden deze naar concrete randvoorwaarden. Het overzicht, te vinden in de downloads, bundelt wat op dit moment bekend is uit praktijk, richtlijnen en beschikbare interventies. Het biedt houvast voor beleidsadviseurs, projectleiders rookvrij en professionals die zich bezighouden met rookvrije zorg en SMR-ondersteuning.

De VGN publiceert dit overzicht, maar was voornamelijk een faciliterende partij. Op verzoek van leden stelden zij een werkgroep met experts samen, structureerden zij de kennis en ondersteunden ze bij het vastleggen van kennis.

Bevindingen uit het overzicht

De werkgroep ziet dat de omgeving een belangrijke randvoorwaarde is om te stoppen met roken. Betrokkenheid van begeleiders, naasten, buddy’s en ervaringsdeskundigen vergroot de kans op succes. Een rookvrije woon- en werkomgeving is daarbij een basisvoorwaarde. 

Reguliere SMR-ondersteuning is opgedeeld in drie onderdelen: 

• adviseren
• motiveren
• begeleiden

In alle onderdelen vraagt SMR-ondersteuning voor mensen met een LVB om aanpassing in communicatie en tempo. 

Noodzakelijk zijn: 

• eenvoudige taal
• visuele ondersteuning
• herhaling 
• voldoende tijd

De werkgroep pleit om zowel voor de motivatie als voor de directe SMR begeleiding meer tijd beschikbaar te stellen. 

Ook stelt de werkgroep dat maatwerk cruciaal is. Groepsbijeenkomsten kunnen sociale steun bieden, maar zijn niet voor iedereen passend. Individuele begeleiding, inzet van beloningen, visuele hulpmiddelen zoals een CO-meter en proactieve nazorg helpen om terugval te voorkomen en successen te borgen. 

Tot slot benadrukt de werkgroep dat deze vorm van ondersteuning extra inzet en middelen vraagt. Dat heeft gevolgen voor organisatie, deskundigheid van professionals en bekostiging. Hier is helaas nog niet direct een oplossing voor, maar het overzicht opent wel het gesprek.

Een levend document, uitnodiging tot meedenken

Het overzicht is nadrukkelijk bedoeld als levend document. De randvoorwaarden zijn gebaseerd op de kennis van dit moment en op practice based ervaring van de werkgroep. Nieuwe inzichten, aanvullingen en praktijkvoorbeelden zijn welkom.

Werk je als beleidsadviseur, projectleider rookvrij of verslavingsdeskundige en heb je ervaring met SMR- ondersteuning bij mensen met een LVB? Dan nodigen we je uit om mee te denken en je kennis te delen. Zo blijven we samen bouwen aan passende SMR-ondersteuning en een rookvrije toekomst voor iedereen.

Het volledige overzicht is hieronder te downloaden. Deze is bedoeld ter naslag voor iedereen die zich verdiept in dit thema.

Wil je weten wat de VGN nog meer doet rondom rookvrije zorg of hoe jouw organisatie in 2026 gebruik kan maken van maatwerk ondersteuning? Bekijk dan onze pagina rookvrije zorg.