Op weg naar een rookvrije zorg in 2030

Het Nationaal Preventieakkoord zet onder andere in op een rookvrije zorg voor alle patiënten, cliënten én medewerkers van Nederland in 2030. Dat klinkt nog ver weg, maar er is voor veel organisaties nog een flinke weg te gaan om rookvrij te worden. Dit artikel geeft een overzicht van alle acties die door de VGN zijn uitgevoerd om te komen tot een rookvrije gehandicaptenzorg. Daarnaast vindt u hier wat er nog staat te gebeuren.

Niet roken bordje in een bos

​​​​​​Inhoudsopgave

Wat is rookvrij?

De rookvrije zorg gaat nadrukkelijk om het beschermen van mensen tegen schadelijke tabaksrook. Iedereen die niet in aanraking wil komen met tabaksrook, die hoeft dat ook niet. Iedereen die probeert te stoppen met roken, wordt beschermd tegen prikkels die hen weer doen roken. 

Samen met de Adviesgroep Rookvrij formuleerde de VGN een visie op de Rookvrije Gehandicaptenzorg. Deze visie is uitgewerkt in zeven punten die aansluiten bij de intentieverklaring voor rookvrije zorg en bij het Nationaal Preventie akkoord. Deze visie en uitwerking daarvan geven aan waar we als sector in 2030 met de Rookvrije Zorg willen staan.  


Waarom rookvrij?

Tot voor kort is er aan rokers alle ruimte gegeven voor het uitoefenen van hun verslaving en moest de niet-roker dat accepteren. Dat is nu anders. Er is steeds meer bekend over de schadelijkheid van roken, meeroken en derdehands rook (en dan nog de schade voor het milieu). Er wordt erkend dat roken een verslaving is die andere mensen schaadt en geen leefstijlkeuze. Er is steeds meer aandacht voor een gezonde omgeving en het belang van de niet-roker (en stopper) komt vooraan te staan. Niet alleen de overheid neemt daarom maatregelen; ook de (gehandicapten)zorg.


Voorbereiding

Intentieverklaring rookvrije zorg

Op 18 november 2020 ondertekenden 27 koepel- en beroepsorganisaties en een kwaliteitskeurmerk uit de zorg de intentieverklaring ‘Maak de zorg rookvrij’. Met een achterban van bijna 700 organisaties en ruim 190.000 medewerkers komt hiermee de beweging naar rookvrije zorg nog meer op gang en de ambitie uit het Nationaal Preventieakkoord weer een stap dichterbij: in 2030 rookvrije zorg voor alle patiënten, cliënten én medewerkers in Nederland. 

Vragenlijst over de stand van zaken

Begin 2021 zette de VGN een vragenlijst uit onder haar leden om de huidige stand van zaken in beeld te krijgen ten aanzien van rookvrije zorg. Zestig procent van de VGN-leden die de vragenlijst invulde maakt een beweging richting rookvrije zorg. Daarbij is de aanpak vooral gericht op het rookgedrag onder medewerkers (95%). Veertig procent van de respondenten heeft nog geen beweging gemaakt richting rookvrije zorg. Het grootste knelpunten blijkt de vraag hoe dit aan te pakken. Meer informatie over de resultaten vind je in dit artikel. De resultaten vind je ook als een download onderaan dit artikel. 



Aanpak

Aanpak rookvrij

In 2021 is de VGN gestart met het aandacht vragen voor een Rookvrije gehandicaptenzorg. Regelmatig werd bij de beweging naar een rookvrije organisatie vanuit leden de behoefte aan ondersteuning en begeleiding geuit. Om dit te faciliteren is er eind 2021 (samen met ActiZ) subsidie aangevraagd, waarmee de VGN leden middels een maatwerk aanpak kan ondersteunen en verder helpen bij de beweging richting Rookvrij.   

De subsidie is begin 2022 toegekend. Met behulp van de subsidie kunnen VGN en ActiZ drie jaar de beweging om te komen tot rookvrije gehandicaptenzorg aanjagen en ondersteunen. Een deel van de activiteiten wordt, waar mogelijk en in afstemming, samen met andere partijen of vanuit de aanjagersgroep Rookvrije zorg opgezet, waarbij VGN inzet op een goede ‘vertaling’ naar de gehandicaptenzorg.  

De beweging naar een Rookvrije Gehandicaptenzorg wordt met name vormgegeven door de twee Aanjagers Rookvrije Zorg die hiervoor aangesteld zijn, zij ontvangen hierbij ondersteuning vanuit o.a. het VGN bureau. Na een verkennende periode hebben de aanjagers een beeld gekregen van wat er speelt en wat er nodig is om te werken aan een rookvrije zorgorganisatie.

Bijeenkomsten

De aanjagers hebben zichzelf en de aanpak gepresenteerd tijdens de Kick-off van Samen Rookvrij op 13 oktober 2022; welke in zijn geheel terug te kijken is.
Er zullen regelmatig  (netwerk)bijeenkomsten worden georganiseerd. De eerstvolgende staat gepland op 12 december 2022. Kijk voor meer informatie op Netwerkbijeenkomst ‘Samen naar een rookvrije ouderen- en gehandicaptenzorg’.

Adviesgroep Rookvrij

VGN formeerde een Adviesgroep Rookvrij. Dit is een kleine groep van VGN-leden die actief meepraat, -denkt en -bepaalt welke stappen gezet moeten worden op weg naar een rookvrije gehandicaptenzorg in 2030, en hoe de VGN haar leden daarin kan ondersteunen. Wil je inhoudelijk meepraten en deel uitmaken van de Adviesgroep Rookvrij? Onderaan dit artikel vind je een aanmeldformulier. 

Stoppen-met-roken zorg 

Van een aantal zorgorganisaties heeft de VGN gehoord dat zij worstelen met het bieden stoppen-met-roken zorg aan cliënten met een LVB. Dit zowel qua aanbod als qua financiering hiervan. Om ondersteuning te kunnen bieden (in welke vorm dan ook), hebben we inzicht nodig in hoe andere organisaties dit aanpakken. Heeft uw organisatie een stoppen-met-roken aanbod voor mensen met een LVB? Of wilt u hiermee aan de slag, maar loopt u tegen problemen aan? Neem dan contact met ons op.  


Juridisch kader

Juridisch kader rookvrije zorg

De Brancheorganisaties in de zorg (BoZ) hebben gezamenlijk het Juridisch kader rookvrije zorg gepubliceerd. In het juridische kader worden de wijzigingen in de regelgeving toegelicht. Het document is ook te vinden op www.rookvrijezorg.com.

Sluiting rookruimtes

Een eerste landelijke maatregel richting rookvrije zorg werd op 1 juli 2021 van kracht, toen alle rookruimtes in (semi-)publieke en openbare gebouwen gesloten moesten zijn, inclusief de wachtruimten, kantines, recreatie- of soortgelijke ruimten in de gehandicaptenzorg. Een uitzondering geldt voor een rookverbod in privé-ruimten van cliënten en in de open lucht. Meer informatie over de sluiting van rookruimtes lees je in dit artikel. Onderaan dit artikel is een factsheet over de sluiting van rookruimtes opgenomen en een infographic over de beleidsmaatregelen.


Communicatie

    Animatiefilmpje 'Hoe ziet rookvrije zorg eruit?' 

    Rookvrije zorg, hoe ziet dat er eigenlijk uit? In een korte film die het Trimbos Instituut in samenwerking met de VGN en de Adviesgroep Rookvrij maakte, wordt die vraag beantwoord. Zorgorganisaties in de gehandicaptenzorg kunnen de film inzetten in gesprekken met cliënten over het waarom en het hoe van rookvrije zorg. Er zijn twee versies van de film: een voor mensen met een licht verstandelijke beperking en een voor mensen met een visuele beperking. Meer informatie over de korte film lees je in dit artikel. 

    Overige communicatiemiddelen 

    • Op rookvrijezorg.com is een toolkit te vinden met materialen die zorgprofessionals en organisaties handvatten biedt om een rookvrije werk- en behandelcultuur te realiseren. De Toolkit is opgebouwd uit acht thematische pijlers, gebaseerd op de systematiek van het Global Network For Tobacco Free Healthcare Services.
    • Het Kennisplein Gehandicaptensector biedt een overzicht van praktische tools en aansprekende praktijkverhalen over stoppen met roken, waaronder deze poster over motiverende gespreksvoering.
    • Steffie helpt met haar website Roken.steffie.nl om stoppen met roken beter bespreekbaar te maken voor en door mensen met een verstandelijke beperking.
    • In de webshop van de Rookvrije Generatie vindt u mogelijkheden om diverse communicatie-uitingen te bestellen. 

    Praktijkvoorbeelden van rookvrije zorg in beeld

    VGN brengt praktijkvoorbeelden in beeld van organisaties die zijn gestart met het thema rookvrije zorg, zodat andere organisaties daar hun voordeel mee kunnen doen. Welke successen behaalden deze organisatie en wat zijn (of waren) knelpunten? Lees de praktijkvoorbeelden hier. Heb jij een praktijkvoorbeeld? Mail deze naar communicatie@vgn.nl.


    Ondersteuning/contact

    Kan uw organisatie wel wat hulp gebruiken bij de beweging naar Rookvrij? Of heeft u andere vragen over de rookvrije gehandicaptenzorg? Neem dan contact op met het projectteam: 


    Blijf op de hoogte en praat mee

    Wil je door VGN op de hoogte worden gehouden over de ontwikkelingen rondom rookvrije zorg en/of wil je inhoudelijk meepraten? Meld je dan via onderstaand formulier.