Ieder talent verdient een podium
De overeenkomst tussen een cliënt die een stralende glimlach geeft en een cliënt die een gedicht schrijft of een film monteert? Talent. Lineke Knetsch ziet als coördinerend begeleider elke dag hoe uiteenlopend talent eruitziet: juist in die verscheidenheid laat zij zien hoe betekenisvol het is als ieders bijdrage gezien wordt én mag meetellen.
Knetsch werkt als coördinerend begeleider bij Ipse de Bruggen op drie verschillende dagbestedingslocaties: twee belevingsgerichte dagcentra voor mensen met een intensieve zorgvraag en een arbeidsmatige dagbesteding gericht op mensen met een licht verstandelijke beperking. Die combinatie maakt dat ze zowel de kleine, minder zichtbare talenten ziet als de talenten die zich uiten in concrete producten en opdrachten.
Talent in kleine signalen
Op de belevingsgerichte dagbesteding kunnen veel cliënten niet of nauwelijks praten. ‘Daar zie je hoe groot de drempels zijn om mee te mogen en te kunnen doen in onze samenleving. Ik vind het belangrijk om eraan bij te dragen dat óók zij kunnen ervaren: ik doe ertoe. En dat zit vooral in kleine signalen: een glimlach, een knuffel of de taxichauffeur die tegen iemand zegt: “Wat fijn om je weer te zien”. Het zijn kleine dingen, maar ze maken dat iemand er echt bij hoort.’
Het talent van de mensen op de belevingsgerichte dagbesteding zit in wederkerigheid, vertelt Knetsch. ‘Een vrijwilliger die iemand met een ernstige beperking voorleest en in ruil daarvoor een dikke glimlach krijgt en wellicht zelf ontspannender weggaat dan hij of zij binnenkwam. Dan voelt die vrijwilliger: ik heb iets goeds gedaan, ik doe ertoe. En de cliënt voelt: er is speciaal voor mij tijd gemaakt.’ Volgens Knetsch is dat óók een talent: kunnen geven én ontvangen.
Zichtbare talenten
Op de arbeidsmatige dagbesteding zijn talenten meer zichtbaar: technisch of creatief, bijvoorbeeld. Mensen werken er in het arbeidscentrum, op het mediaplein of aan creatieve producten voor bedrijven en particulieren. Onlangs is de arbeidsmatige dagbesteding verhuisd naar een nieuw pand. ‘Eén van de deelnemers schreef spontaan een gedicht op het nieuwe whiteboard, over hoe spannend het was voor iedereen en dat we er samen wat van gingen maken. Het gedicht ontroerde ons. Later kwam de maker naar me toe: ze wilde graag dat het gedicht in onze locatiekrant zou komen te staan. Dat gebeurde natuurlijk. Ze was zo trots. Dán zie je: jij telt mee, jij maakt verschil met jouw talent.’
Talent is meer dan wat je ziet
Knetsch ziet een belangrijk verschil in hoe de buitenwereld naar talent kijkt. ‘Pas als het zichtbaar is, wordt een talent als talent herkend. Maar als jij met één simpele glimlach iemands humeur omhoog tilt, is dat voor mij net zo waardevol als iemand die een mooie film maakt. In feite zijn alle talenten gelijk: het is een talent dat bij jou als persoon past. Het maakt je wie je bent. Zie de talenten die er zijn en geef ze een podium.’
Meedoen met talenten, ook buiten de muren
Meedoen met je talenten stopt niet bij de muren van de dagbesteding. Op het mediaplein maken cliënten bijvoorbeeld filmpjes, doen ze montage en werken ze aan opdrachten voor bedrijven. ‘Ze maken zulke mooie producten. Het probleem is alleen dat opdrachtgevers veeleisend zijn en het liever gisteren af is dan vandaag. Dat lukt bij ons niet. De reflex is daarom vaak: we huren een professioneel bedrijf in. Dat is zo jammer.’
Soms ontstaan kansen gewoon tijdens een wandeling door de buurt. ‘Samen met een cliënt bracht ik een pakket naar de dierenwinkel waar het lokale postpunt is gesitueerd. Daar raakten we aan de praat met de eigenaresse. Ze vroeg of we ook badcapejes maakten, ze had net een kleinkind gekregen. Natuurlijk! Zo plant je zaadjes: iemand leert ons kennen, ziet wat cliënten kunnen en vertelt dat weer door. Zulke informele contacten zijn goud waard.’
Bewustwording, zichtbaarheid en erkenning
Om in 2035 echt ieders talent mee te laten tellen, is volgens Knetsch vooral bewustwording, zichtbaarheid en erkenning nodig. ‘Als zorg kunnen we ons beter profileren: laten zien wie we zijn, wat we kunnen en mensen uitnodigen om binnen te komen. En de samenleving moet bereid zijn om te kijken, te luisteren en onze cliënten tijd te gunnen. Als we allemaal elkaars talenten zouden zien en erkennen, zijn we al een heel eind. Dan komen we dichter bij een samenleving waarin iedereen met zijn talent kan meedoen.’
Visie2035
Dit verhaal van Lineke Knetsch is een van de ervaringsverhalen bij Visie2035 van de VGN. Het laat zien hoe een betekenisvol leven er in de praktijk uit kan zien voor mensen met een beperking, en hoe meedoen met je talenten voor iedereen iets anders betekent. In het visiedocument Visie2035 lees je hoe de gehandicaptenzorg samen werkt aan een samenleving waarin ieder mens erbij hoort, gezien wordt en de kans krijgt zich te ontwikkelen op een manier die bij hem of haar past.
