Visie 2035: samen werken aan een betekenisvol leven
In 2035 willen we een samenleving waarin iedereen een betekenisvol leven kan leiden. Waar iedereen erbij hoort, iedereen zich kan ontwikkelen op zijn of haar eigen manier en waardevolle relaties kan aangaan. Nu is dat nog lang niet vanzelfsprekend, vooral voor mensen met een beperking: talenten blijven onbenut, kansen ontbreken en uitsluiting ligt op de loer. Daarom spreken we ons als sector duidelijk uit: ieder mens doet ertoe, en iedereen heeft recht op een betekenisvol leven en een netwerk van mensen om zich heen. Ook als dat in eerste instantie niet vanzelfsprekend lijkt.
Dit is te lezen in Visie 2035 die de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) schreef samen met mensen met een beperking, hun netwerk, maatschappelijke organisaties, (zorg)professionals en bestuurders. Visie 2035 is een herwaardering van Visie 2030 uit 2020. ‘De kern van de visie staat nog steeds als een huis: een betekenisvol leven voor mensen met een beperking’, zegt Theo van Uum, directeur van de VGN. ‘Wel hebben we onze plannen aangepast aan nieuwe inzichten en ervaringen uit de afgelopen jaren.’
Samen met de verschillende netwerken
Om deze visie waar te maken, is de gehandicaptenzorg aan het veranderen. We verschuiven onze werkwijze: van zorgen voor mensen met een beperking, zodat zij een prettig bestaan hebben, naar samenwerken zodat mensen met een beperking een betekenisvol leven kunnen leiden. Dit geldt voor kinderen, jongeren, volwassenen én ouderen met een beperking.
Een centraal uitgangspunt in Visie 2035 is dat niemand er alleen voor hoeft te staan. Mensen hebben mensen nodig. De zorg en ondersteuning wordt daarom steeds meer geboden sámen met de verschillende netwerken waarin mensen met en zonder beperking samenleven, zoals familie, vrienden, buren, medebewoners, vrijwilligers, zorgprofessionals, collega’s en anderen in iemands omgeving. In gelijkwaardige samenwerking zoeken we naar manieren om mensen niet alleen goede zorg, maar ook verbinding en kansen te bieden.
Niemand hoeft er alleen voor te staan
Toch zijn er nog te veel mensen met een beperking die nauwelijks een netwerk hebben, of bij wie het netwerk zwaar belast is. Als iemand geen netwerk heeft, maken we daar werk van. Professionals, organisaties en partners in de samenleving zoeken bewust naar verbindingen: in de buurt, op school, bij sportclubs, werkgevers en maatschappelijke organisaties. Dat kost tijd en energie en is soms spannend. Maar steeds opnieuw zien we dat er meer mogelijk is dan gedacht zodra we actief contact leggen en mensen uitnodigen om mee te doen.
Lef om anders te kijken
Die beweging naar een betekenisvol leven is nodig, maar niet vanzelfsprekend en zeker niet altijd makkelijk. Het vraagt om lef om anders te kijken, anders te denken en anders te doen. Dat betekent dat we samen zoeken naar nieuwe oplossingen, grenzen gaan verleggen en spanningen niet uit de weg gaan. Het leven van mensen met een beperking en van de mensen om hen heen, kent net als ieder leven hoogte- en dieptepunten. Een betekenisvol leven is geen vlekkeloos leven. Het gaat ook over vallen en opstaan, over momenten van twijfel, rouw en frustratie. Juist daar willen we als sector niet wegkijken, maar aanwezig blijven. Dat vraagt moed, nabijheid en vakmanschap.
Drie focusthema’s: waar we verschil willen maken
Om de visie concreet te maken, kiest de VGN voor drie focusthema’s. Ze geven richting aan waar we de komende jaren bewust impact willen maken.
Samen opgroeien
Kinderen met en zonder beperking kunnen elkaar vanzelfsprekend ontmoeten in de kinderopvang, op school en in de wijk. Elk kind heeft recht op onderwijs, ontwikkeling en een plek om op te groeien omringd door familie en andere belangrijke mensen. Als opgroeien thuis lastig is, zoeken we samen met families en professionals naar passende hulp en een zo thuis mogelijke omgeving.
Meedoen met je talenten
Ieder mens heeft talent; zichtbaar of minder zichtbaar, groot of klein. Mensen met een beperking krijgen de ruimte om hun talenten te ontdekken en in te zetten. Bijvoorbeeld via activiteiten, vrijwilligerswerk of betaald werk, altijd in verbinding met de samenleving. Ook voor mensen zonder netwerk zoeken we actief naar plekken waar zij anderen ontmoeten, een rol vervullen en ertoe doen.
Ons vak in beweging
Werken in de gehandicaptenzorg is prachtig en pittig tegelijk. Professionals staan dicht bij mensen, in de mooie momenten én in de moeilijke fases van het leven. Visie 2035 vraagt van hen vakmanschap, reflectie en moed: blijven zien wat iemand nodig heeft, ook als de situatie complex is, en over de grenzen van organisaties heen denken. Als iemand geen eigen netwerk heeft, helpen professionals om stap voor stap verbindingen te leggen en relaties te onderhouden.
Moed en vallen en opstaan
De praktijk in de gehandicaptenzorg is vaak weerbarstig: de zorgvragen worden intensiever, er zijn minder professionals en de financiële druk is voelbaar. Er zijn geen eenvoudige antwoorden, en de uitkomst van onze keuzes staat niet van tevoren vast. ‘Toch kiezen we ervoor om niet terug te deinzen naar “wat we altijd deden”, maar te blijven zoeken naar wat wél kan in iemands leven, met de middelen die we hebben, binnen het gezin, de buurt en de organisatie’, vertelt Van Uum.
Een gezamenlijke uitnodiging
Visie 2035 is de gezamenlijke stip op de horizon van circa 170 zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg. ‘Het is ons kompas, maar het heeft alleen waarde als we werkelijk in beweging blijven, in organisaties, teams, netwerken en in het dagelijks leven van mensen met een beperking’, aldus Van Uum. ‘Met elkaar kunnen we het verschil maken, niet omdat het vanzelfsprekend of eenvoudig is, maar omdat het nodig, rechtvaardig en zinvol is.’
Ervaringsverhalen
Deze visie kleuren we met levensverhalen in. Zij laten zien dat een betekenisvol leven er voor iedereen anders uitziet, en dat Visie 2035 dus voor ieder mens een eigen invulling krijgt, maar altijd relevant is. De verhalen sluiten aan bij de drie kerngebieden uit de visie: samen opgroeien, meedoen met je talenten en ons vak in beweging.
Samen opgroeien
Marike van Weelden, actrice en moeder van Jons die intensieve zorg en begeleiding nodig heeft, vertelt dat samen opgroeien niet voor iedereen vanzelfsprekend is en dat ‘samen opgroeien ook kan betekenen: samen in een huis wonen, elkaar herkennen als medebewoner, elkaar verdragen in een rustige setting, samen buiten zijn of naast elkaar een ritme delen dat bij iedereen past.’
Meedoen met je talenten
Lineke Knetsch ziet als coördinerend begeleider elke dag hoe uiteenlopend talent eruitziet: juist in die verscheidenheid laat zij zien hoe betekenisvol het is als ieders bijdrage gezien wordt én mag meetellen. Als jij met één simpele glimlach iemands humeur omhoog tilt, is dat voor mij net zo waardevol als iemand die een mooie film maakt. In feite zijn alle talenten gelijk: het maakt wie je bent.
Vak in beweging
Voor begeleider Luka Doppen betekent vak in beweging ook samen met familie en vrijwilligers nieuwe deuren openen, zodat cliënten zoveel mogelijk volwaardig kunnen meedoen. ‘Je bent altijd op meerdere niveaus tegelijk aan het werk: je kijkt niet alleen naar zorg in enge zin, maar naar iemands hele leven – lichamelijk, psychisch, het netwerk én de omgeving. Het samen optrekken met familie en vrijwilligers wordt daarin steeds belangrijker’
