Inclusieve etalages fascineren bezoekers Hoog Catharijne

Positieve prikkel

Kent u deze kant van Nederland? Deze tekst op een bord boven de etalages prikkelde vele voorbijgangers. Per dag lopen er 70.000 mensen door Hoog Catharijne. Reizigers op weg naar het spoor en winkelende mensen. Tekstballonnen met uitnodigende citaten als ‘Ik mocht niet naar dezelfde school als mijn vriendjes, jij wel?’ of ‘Wie zorgt er voor mij als mijn ouders er niet meer zijn?’ lokten hen naar de etalages. Daarin zaten ervaringsdeskundigen onder nog meer uitdagende uitspraken. Zoals Erik Kowalski (‘Hoe kan ik met jou praten als mijn spraakcomputer uitvalt?’), zorgprofessional Judith Rolf (‘Ik heb het mooiste werk dat er is’) en moeder Marike van Weelden (‘Ik mag niet doodgaan’). 

Pers en publiciteit

Achter die etalages kon iedereen die even tijd had kennis maken en mee praten met een kopje koffie. Al snel was er sprake van een oploop. Ook de pers kwam op de actie af. Zo maakten Radio1, RTV Utrecht, Hart van Nederland en NRC reportages. Ook de politiek toonde sympathie. Lisa Westerveld (GroenLinks/Partij van de Arbeid) en Daan de Kort (VVD) mengden zich in het steeds groter wordende gezelschap. Zo’n veertig mensen met een beperking, hun verwanten en zorgprofessionals waren het stralende middelpunt. Ze vertelden van 10.00 tot 20.00 uur aan iedereen die het horen wilde hun persoonlijke verhaal. 

Kennelijk is dit nodig

Die verhalen maakten vele tongen los. Vaak bleken passanten immers niet alleen sympathie voor de actie te hebben, ze hadden ook hun eigen verhaal. Zoals Marian uit Breda, die al 20 jaar in de zorg werkt. ‘Mooie aandachttrekker is dit zeg. Al heb ik gemengde gevoelens: kennelijk is dit nodig.’ 
Helma en Margot uit Twente waren bezig met een dagje Utrecht, maar bleven hier onmiddellijk staan. ‘Ik was mantelzorger totdat mijn moeder overleed,’ aldus Helma. ‘Maar dit werk laat me niet los. Ik zou wel een opleiding willen doen om er beter in te worden. Misschien is de gehandicaptenzorg wel iets voor me.’ Margot heeft maar liefst vier vrijwilligersbanen. Ja, wij zijn aanpakkers. Deze actie is lekker direct, dat spreekt me aan.’

Brutale kennismaking

Intussen gaat Kamerlid Lisa Westerveld met velen op de foto. ‘Prima actie dit. Hier wordt zeer zichtbaar iets aan hardnekkige onzichtbaarheid gedaan. Voor mij is deze lekkere brutale kennismaking een bewijs dat ik blij moet zijn met mijn zorgportefeuille. We hebben een paar zetels minder, dus ik moest even gas geven om mijn politieke taak voor de fractie te behouden. Dit hier stimuleert me enorm om er op het nieuwe politieke speelveld weer volop tegenaan te gaan. Juist nu.’ De visueel beperkte politicus Daan de Kort deelde die noodzaak. ‘Ik spreek de twijfelaars die met gefronste wenkbrauwen naar die etalages kijken tegen. Werk maken van zichtbaarheid is nog altijd nodig en hartstikke goed.’

Jaloerse heilsoldaat

Wil uit Utrecht Overvecht komt langzaam, maar gedecideerd op de etalages af. Ze is 84 en maakt gebruik van een rollator. ‘Twee nieuwe knieën, een kunstheup en een nieuwe schouder,’ zegt ze bijna verontschuldigend, als ze even gaat zitten bij de koffiebar. ‘Geweldige actie. Mensen met een beperking worden altijd in een hoek gezet. Nu staan ze goed in de loop. Ik ben op mijn 81^e heilsoldaat geworden en stond hier jarenlang even verderop met de Strijdkreet onderaan de roltrap. Deze plek maakt me wel wat jaloers. Er is nog zóveel werk te verzetten, als het gaat om toegankelijkheid. Ik maak het mee in de bus, als de jeugd de andere kant op kijkt als ik naar een zitplaats zoek. Terwijl ik zelf nog steeds opsta voor zwangere vrouwen…’

Natuurlijk kan dit 

Het moet wel gezegd dat de meningen van passanten uiteen liepen, toen ze de vrolijk gekleurde etalages passeerden. Drie studenten steken hun bedenkingen niet onder stoelen of banken. ‘Dit kan toch niet? Mensen zo te koop zetten?’ Milan, werkzaam voor de LFB (belangenbehartiger voor en door mensen met een licht verstandelijke beperking), heeft zijn reactie klaar. Terwijl hij zijn tekstballon hoog houdt, zegt hij: ‘Hoezo, wij zijn gewend om aangestaard te worden, hoor!’ 

Weinig tijd

De hele dag is de lach niet ver weg. Opnieuw houdt Milan een passant die snel komt aanlopen staande met zijn tekstballon Ik voel me soms onzichtbaar, en jij? ‘Goedemiddag meneer, heeft u tijd voor een kopje koffie en een praatje?’ De man aarzelt en buigt zich naar voren. ‘Sorry ik heb een TBS en mijn verlof van twee uur is bijna om…’ Milan schakelt onmiddellijk: ‘Dan ben u geëxcuseerd!’

Opnieuw beginnen

Sandra doet Sinterklaasinkopen en vertelt even verderop over haar vader die werkzaam was in de gehandicaptenzorg, een auto-ongeluk kreeg en nu zelf met een ernstige lichamelijke beperking leeft. ‘Hij moest helemaal opnieuw beginnen. Voor mij maakt deze actie veel los. Hier wordt geprobeerd een achterstand in te halen. Feitelijk triest dat dit nodig is.’

Logisch vervolg

Toch overheerst de positieve stemming rondom de tijdelijke etalages. Dit smaakt naar meer. Evelien, als begeleider dagbesteding werkzaam bij gehandicaptenzorgaanbieder Esdégé-Reigersdaal uit Heerhugowaard heeft in Utrecht veel inspiratie opgedaan. ‘Deze etalages moeten, zodra ze vanavond zijn ingepakt, weer snel uit de verpakking. Maak er een tournee van. Hier kan geen Black Friday tegenop! Jullie zijn zeer welkom in Noord-Holland…’