Duurzaamheid: de kracht van sociale duurzaamheid

Het is voor het eerst dat iemand uit de zorg verkozen is tot MVO Manager van het jaar

‘Ja, klopt. En daar ben ik heel blij mee. Niet om mezelf, maar omdat het laat zien dat we in de zorg serieus werk maken van duurzaamheid.’

Waarom is dat zo belangrijk?

‘Omdat we een grote impact hebben. We produceren in de zorg 7 procent van de landelijke CO² -uitstoot, 4 procent van het afval, en we gebruiken 13 procent van de grondstoffen. Dat heeft iets paradoxaals: we willen dat mensen gezonder worden of een hogere kwaliteit van leven ervaren, en intussen maken we de omgeving minder gezond. Het is belangrijk dat we daar verandering in brengen.’ 

En hoe gaat het daarmee?

‘Wisselend. Veel organisaties zitten in het beginstadium van duurzaamheid, sommige zijn er nog helemaal niet mee bezig en sommige zijn al heel ver op weg. Waar je staat heeft vaak met de omvang van een organisatie te maken. Als kleine aanbieder heb je een kleinere stafafdeling en kun je ook minder. Tegelijkertijd hebben kleine organisaties vaak veel creativiteit en kunnen ze dingen snel realiseren. Die spanning voel ik wel, en het is ook goed die op te zoeken. We hebben als sector een verantwoordelijkheid, het is belangrijk dat we elkaar helpen.’

Hoe hebben we dat in het afgelopen jaar binnen de VGN gedaan?

‘Allereerst hebben we het bestuurlijk netwerk dat we in 2024 opgericht hadden, verder ontwikkeld. In dit netwerk zitten bestuurders en managers van verschillende organisaties. Zo kunnen we heel snel de vertaalslag maken van beleid naar praktijk. Zodat we niet alleen praten, maar het vooral ook praktisch maken en dingen dóén.’

Wat bijvoorbeeld? 

‘We zijn aan de slag gegaan met CSRD. Dat is een methodiek waarmee je duurzaamheidsdoelstellingen concreet kunt maken en erop kunt sturen. Daarvoor is het belangrijk dat je weet welke thema’s de grootste invloed op jouw organisatie hebben én op welke thema’s jij de grootste impact hebt. Dit noemen we materiële thema’s, en die hebben we het afgelopen jaar samen met een accountantskantoor voor de hele sector bepaald. Ook hebben we daar KPI’s aan gehangen. Zo kan iedereen ermee aan de slag.’

Het afgelopen jaar is ook De Groene Gehandicaptenzorg in het leven geroepen

‘Klopt. Daarin zitten organisaties die met een nieuwe duurzame blik willen kijken naar hun terreinen. We hebben als gehandicaptensector heel veel groen in ons bezit, en de vraag is hoe we daar duurzamer mee kunnen omgaan. Denk bijvoorbeeld aan het vergroten van biodiversiteit, aan het verminderen van hitte- of wateroverlast, en aan behandeling en dagbesteding in het groen. Nature For Health en IVN Natuureducatie helpen organisaties daarbij.’ 

Dat klinkt ook een beetje als: terug naar de terreinen

‘Nee, het is omgekeerd. Groen wordt steeds schaarser, dus het idee is juist dat buurtbewoners, sportverenigingen en scholen welkom zijn op onze terreinen. En daar wordt ook gebruik van gemaakt. In Apeldoorn is bijvoorbeeld een prachtig beleefpad gekomen waar kinderen lekker kunnen lopen en van alles leren over de natuur. Dit zijn plekken voor sociale ontmoeting, om te mijmeren, of om meer te weten te komen over cultuur en geschiedenis. Natuurlijk ook in de hoop om zo samen met de omgeving een betekenisvol netwerk op te bouwen.’ 

Eigenlijk komen duurzaamheid en sociale inclusie dan samen

‘Ja, die thema’s raken elkaar steeds meer. En dat is ook goed. Op 1 april hadden we vanuit de VGN een bijeenkomst met duurzaamheids- en kwaliteitsmanagers, het ging precies over dit soort onderwerpen. Groen nodigt uit tot bewegen, en beweging is goed voor je leefstijl. Zo zijn er allerlei verbanden. En onze dagbestedingen kunnen bijdragen aan ecologische of sociale doelen. We hebben bijvoorbeeld een dagbesteding voor mensen met zeer moeilijk verstaanbaar gedrag. Zij werken nu op een eco-straat om afval te scheiden. Ze zijn daar de hele dag in beweging, en dat helpt hen enorm bij hun gedrag. Én ze leveren ook nog eens een serieuze bijdrage aan de leefomgeving.’ 

Zie jij dagbesteding als een manier om bij te dragen aan duurzame doelen?

‘Ja precies. Daar is ons beleid bij ’s Heeren Loo nu helemaal op gericht. We kunnen bijvoorbeeld een heel mooie rol hebben in de circulaire economie. Ik werd laatst gebeld door een bedrijf dat in tweedehands kantoormeubelen doet. Of wij bureaustoelen uit elkaar kunnen halen zodat ze opnieuw bekleed kunnen worden. Prachtig. En zo helpen onze cliënten bij een vakantiepark met het terreinbeheer. Dat is voor iedereen geweldig: de gasten hebben een mooie omgeving, onze cliënten maken met veel meer mensen een praatje en ze doen iets dat waarde heeft. Iedereen wil van betekenis zijn, ook mensen met een beperking. Ik geloof daarom in sociale duurzaamheid.’

De VGN heeft ook gewerkt aan de uitvoering van de Green Deal Duurzame Zorg

‘Ja, dat klopt. Het is een overeenkomst tussen het ministerie van VWS, brancheverenigingen en zorgaanbieders. Een van de doelen is dat we klimaatneutraal zijn in 2050. Helaas heeft VWS besloten hier geen financiering meer voor te bieden. Ontzettend jammer, want de ambities zijn nog steeds heel belangrijk. Daarom hebben de brancheorganisaties gezegd: dan gaan we dit zelf proberen verder te brengen. Dat vliegen we aan vanuit de inhoud, niet vanuit het geld. Laten we eerst kijken wat we hebben, en vervolgens hoe we het anders kunnen organiseren.’

‘Dat samen optrekken doen we op heel veel plekken en manieren. Zo zit Saskia van Liebergen van Philadelphia namens de VGN in het milieuplatform zorg. Dat is een samenwerkingsverband van zorgpartijen uit de cure en care, dat organisaties met elkaar verbindt en van allerlei handige tools zoals een milieuthermometer voorziet.’

Hoe kijk je naar 2026?

‘Dan gaan we de volgende stappen in CSRD zetten. We kunnen nu met elkaar aan de slag. Zo is de VGN bijvoorbeeld penvoerder geweest van een subsidieaanvraag voor een pilot in 2026 met wasbaar incontinentiemateriaal. Dat is veelbelovend. Een gemiddelde cliënt gebruikt 1300 stuks per jaar, met wasbaar materiaal zou 15 à 20 stuks per jaar voldoende zijn. Natuurlijk heeft dat wassen ook impact, maar die is veel lager. En zo gaan we bij ’s Heeren Loo komend jaar dankzij een subsidie aan de slag met de voedseltransitie: meer plantaardig, minder vlees, gezond en nog steeds lekker. Zo zorgen we dat onze sector steeds meer bijdraagt aan een gezondere wereld.’