StellingCast: duurzaam gedrag vraagt om inspiratie, geen verplichting
Mag de gehandicaptenzorg zich bemoeien met duurzaam gedrag van cliënten en medewerkers, of beperk je daarmee de eigen regie? In de nieuwste aflevering van De StellingCast, de podcast van de VGN, staat deze vraag centraal. Je hoort ervaringsdeskundigen, een manager MVO en een begeleider die nu projectmanager duurzaamheid is.
De zorgsector wil verduurzamen.
De klimaatcrisis is een grote bedreiging voor de volksgezondheid. Temperatuurstijging en milieuverontreiniging leiden tot meer en andere zorgvragen. Tegelijkertijd draagt de zorg zelf bij aan de klimaatverandering. In Nederland is de zorgsector verantwoordelijk voor ongeveer 7 procent van de nationale CO2-voetafdruk. Daarnaast is 4 procent van het afval en 13 procent van het grondstoffengebruik toe te schrijven aan de zorg.
De zorg moet én wil daarom verduurzamen. Dat betekent meer groene en klimaatneutrale zorg, met minimale uitstoot van broeikasgassen en impact op de leefomgeving. De gehandicaptenzorg heeft zich aangesloten bij de Green Deal Duurzame Zorg en De Groene Gehandicaptenzorg beweging is gestart. Veel organisaties in de gehandicaptenzorg ontwikkelden de afgelopen jaren initiatieven om op een duurzame manier zorg te leveren. En de ambities blijven hoog. Zo is het streven dat eind 2026 60 procent van de voeding in de zorgsector plantaardig is.
Of zulke doelen haalbaar zijn, hangt niet alleen af van beleid, maar vooral ook van gedrag. En juist daar ligt een uitdaging. Richtlijnen rond voeding en leefstijl botsen in de praktijk soms met het uitgangspunt van eigen regie voor mensen met een beperking. En ook de keuzevrijheid van medewerkers in de gehandicaptenzorg. Je bepaalt toch zelf of je vegetarisch eet, rookt, met de auto rijdt, hoe warm je de verwarming zet? Als je de zorg wil verduurzamen, hoe ga je hier dan zorgvuldig mee om?
Mag de gehandicaptenzorg zich bemoeien met duurzaam gedrag?
In deze aflevering reageren gasten op de stelling: De gehandicaptenzorg moet zich niet bemoeien met duurzaam gedrag van cliënten en medewerkers.
Aan tafel zitten Jan Peter Niezink, manager Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bij ’s Heeren Loo, en Mike Ruikers, projectleider Duurzaamheid bij Estinea. Zij schetsen de ‘barometerstand’ van duurzaamheid in de gehandicaptensector en delen hun ervaringen uit de praktijk.
Daarnaast reageren zij op uitspraken van Maria Baltag en Lindsey Leijs, twee ervaringsdeskundigen die zijn verbonden aan de LFB (de belangenbehartiger voor en door mensen met een beperking).
Ervaringsdeskundigen: motivatie moet van binnenuit komen
Het gesprek laat zien dat duurzaam gedrag voor iedereen iets anders betekent — en dat motivatie vooral van binnenuit moet komen. Maria benadrukt het belang van eigen keuze en vitaliteit:
'Duurzaam wonen, leven en werken betekent dat je aandacht moet hebben voor je vitaliteit. Gedrag moet uit de bewoner zelf komen en niet worden opgelegd door begeleiders.'
Ook Lindsey beschrijft duurzaamheid als een leerproces:
'Voor mij heeft duurzaam gedrag te maken met tweedehands spullen kopen, minder lang douchen en vegetarisch eten. Ik ben nog aan het groeien in het juiste gedrag. Maar naarmate ik er langer mee bezig ben, doe ik steeds meer ontdekkingen: hé, dit kan ook!'
Hun verhalen onderstrepen dat verduurzaming niet draait om regels, maar om bewustwording, ondersteuning en ruimte om te ontdekken.
Inspiratie voor de sector
In deze StellingCast gaat het niet om simpele antwoorden, maar om het delen van inzichten en inspiratie. Hoe kun je als organisatie verduurzaming stimuleren zonder eigen regie te ondermijnen? En hoe maak je duurzaam gedrag vanzelfsprekender in het dagelijks leven van cliënten én medewerkers?
Deze aflevering laat zien dat verduurzaming in de gehandicaptenzorg vooral vraagt om dialoog, maatwerk en kleine stappen met grote betekenis.
Zo luister je de StellingCast
Luister de aflevering van de StellingCast en laat je inspireren door praktijkervaringen, verschillende perspectieven en scherpe reflecties op duurzaam gedrag in de gehandicaptenzorg.
