Van sciencefiction naar praktijk: de zoektocht naar passende zorgtechnologie

Als technologie zó aanwezig is, waar is ze dan?

‘Ik ben een fervent sciencefictionlezer. En bij het luisteren naar de VGN Stellingcast over zorgtechnologie in de gehandicaptenzorg moest ik denken aan de Fermi-paradox. Die gaat in het kort zo: als het universum zo groot is, waar is het leven dan? In de parallel naar technologie in de gehandicaptenzorg: als technologie zo breed aanwezig is, waar is ze dan in de langdurige gehandicaptenzorg?

Laten we niet steeds het wiel opnieuw uitvinden

In de podcast hoor ik herkenbare uitspraken van deskundige personen die zich hier in de voorhoede van de sector mee bezig houden. Over tien jaar zijn we ‘over de initiële hobbel en zullen we zien dat het makkelijker is geworden’, zegt Saskia Baas, bestuurder bij Philadelphia. Futuroloog Mike van Rijswijk: ‘Digitale vaardigheden spelen dan veel minder een rol, want gebruik van technologie wordt intuïtiever’. In het gesprek in de podcast klinkt ook door: er ís al veel, we moeten het alleen beter koppelen aan het werk en blijven doorbouwen vanuit de lange adem. Laten we niet steeds het wiel opnieuw uitvinden; het tempo ligt te laag. Logische gedachten. Maar de complexiteit en traagheid die we allemaal ervaren, wijzen ook op iets anders.

Wat als passende technologie zeldzamer is dan we denken?

De Fermi-paradox kent grofweg twee antwoorden op de vraag waar al het leven in het universum dan is: óf buitenaards leven is extreem zeldzaam óf het is er wel maar we herkennen of bereiken elkaar niet. Er kan ook sprake zijn van een ‘groot filter’: een barrière waar de ontwikkeling van leven op stukloopt. In onze sector zie ik vergelijkbare verklaringen. Passende technologie is schaarser dan we denken en we verstaan elkaar niet zo goed in de verbinding van zorgorganisaties en technologiepartijen. Terwijl er aan wil echt geen gebrek is. En waar passende technologie wél bestaat, past ze niet goed in het dagelijks werk en verdwijnt daardoor weer. Dat is het ‘filter’ in onze sector: niet techniek, maar organisatie, routines en de manier waarop we zorg verlenen.

Geen één oplossing, maar een web van mensen

Deze verklaringen schuren met het idee dat de oplossing er al ligt. De aanhoudende afwezigheid van echte doorbraken kan betekenen dat we niet alleen iets missen in de implementatie, maar vooral in ons begrip van wat werkt. Niet één duidelijke eindgebruiker, maar een web van mensen dat samen zorg maakt. Niet één probleem dat je oplost, maar een voortdurend zoeken naar wat in een specifieke situatie werkt. Technologie landt pas als die meebeweegt met die dynamiek, en niet andersom.

Innovatoren die durven vragen: wat begrijpen we nog niet?

Dan is technologie dus niet traag geland, maar stuit ze op een werkelijkheid die zich niet laat vangen in standaardoplossingen. Dan is wat wij traag noemen, soms ook precies de zorgvuldigheid die deze sector vraagt. Daar ligt de kracht van innovatoren in de sector, die zich minder richten op de vraag ‘hoe voeren we de druk op?’ en vaker vragen: ‘Wat begrijpen we nog niet?’ Alleen door dieper te graven in wat ons écht bezighoudt, komen we tot vernieuwing die ons verder helpt.

Meer informatie

Marieke van de Kerkhof is manager zorginnovatie bij ’s Heeren Loo, een organisatie die deelneemt aan de koplopergroep technologie. 

De koplopergroep bestaat uit uit vijf organisaties die ervaring hebben opgedaan met het reduceren van stress en spanning door inzet van de technologische toepassing Hume: ’s Heeren Loo, Ipse de Bruggen, Philadelphia, Lunet en Esdégé Reigersdaal.

 In de komende tijd verschijnen er meer blogs waarin andere koplopers reflecteren op de podcast ‘Barometerstand van zorgtechnologie in de GHZ’ en delen hoe zij technologie visie-gedreven vormgeven in hun organisatie. 

De eerste blog Zorgtechnologie vraagt visie, lef en een lange adem werd geschreven door Bas Dirkson, directeur Bedrijfsvoering bij Lunet.