Hoofdstuk: Samenhang met landelijk zorgbeleid

Het Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg 2023 – 2028 biedt handvatten om te reageren op de ontwikkelingen in beleid en praktijk, zodanig dat de focus op kwaliteit van bestaan en kwaliteit van zorg en ondersteuning blijft liggen. In dit hoofdstuk wordt, zonder uitputtend te zijn, aangegeven hoe een aantal uitgangspunten uit het kwaliteitskompas samenhangt met dit landelijke beleid.

Kanslijnen toekomstbestendige gehandicaptenzorg

We staan in dit hoofdstuk stil bij drie onderdelen:

Continu in ontwikkeling

Het beleid gericht op mensen met een beperking die zorg en ondersteuning ontvangen, is continu in ontwikkeling. Vanuit verschillende invalshoeken wordt invulling gegeven aan de vraagstukken waar de zorg en ondersteuning voor deze doelgroep voor staat.

Zo zijn er diverse akkoorden (bijvoorbeeld het bestuurlijk akkoord tussen de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en Zorgverzekeraars Nederland over toekomstbestendige gehandicaptenzorg), diverse onderzoeken (bijvoorbeeld ‘De Kwaliteit van de gehandicaptenzorg: onderzoek naar de gehandicaptenzorg onder de Wet langdurige zorg’) en diverse visiestukken (bijvoorbeeld de ‘Toekomstagenda zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking’, de Strategische Agenda V&VN 2021 – 2025, de Hervormingsagenda Jeugd en de Visie 2030 van de VGN op de gehandicaptenzorg).

Ook wordt er veel beleid gemaakt dat gericht is op de randvoorwaarden van de zorg, waaronder het zorgbrede arbeidsmarktbeleid, beleid gericht op kennisen gegevensuitwisseling en beleid gericht op het terugdringen van administratieve lasten.

Het Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg 2023 – 2028 biedt handvatten om te reageren op de ontwikkelingen in beleid en praktijk, zodanig dat de focus op kwaliteit van bestaan en kwaliteit van zorg en ondersteuning blijft liggen. Het is daarmee niet los te zien van de ontwikkelingen in beleid en praktijk, maar heeft wel een eigenstandige positie hierin. In dit hoofdstuk wordt, zonder uitputtend te zijn, aangegeven hoe een aantal uitgangspunten uit het kwaliteitskompas samenhangt met dit landelijke beleid.

De mens centraal

In diverse beleidstukken en bestuurlijke afspraken komt naar voren dat mensen met een beperking centraal staan in het bieden van goede zorg en ondersteuning. In de toekomstagenda is dit bijvoorbeeld verwoord als ‘de persoon zelf en zijn nabije mensen voorop’. Het kwaliteitskompas sluit hier naadloos op aan door te beginnen met bouwsteen 1 ‘het zorgproces rond de individuele persoon’. Ook bouwsteen 2 bouwt hier op voort door vooral de ervaringen van mensen met een beperking zelf te onderzoeken voor het leveren van goede kwaliteit van zorg en ondersteuning.

Integrale benadering

Onder de integrale benadering wordt hier verstaan dat niet de wet- en regelgeving centraal moet staan bij het leveren van goede zorg en ondersteuning, maar de mens zelf. Dit komt ook terug in de toekomstagenda, waarin het is verwoord dat wetten en regels niet belemmerend maar stimulerend moeten werken.

Dit kwaliteitskompas heeft de ambitie om richtinggevend te zijn in het leveren van goede kwaliteit, ongeacht de geldende leveringsvorm of financieringswet. Verantwoording over kwaliteit kan, vanwege de uiteenlopende eisen van de betrokken partijen (verzekeraars, gemeenten, zorgkantoren), namelijk ingewikkeld en tijdrovend zijn.

Dit kwaliteitskompas is zo gemaakt en geaccordeerd door alle relevante partijen dat het kan dienen als verantwoordingsinstrument naar verschillende betrokken partijen. Dat kan de verantwoording over de kwaliteit van de geleverde zorg en ondersteuning vereenvoudigen. Dit maakt het niet alleen duidelijker voor mensen met een beperking, maar zorgt er ook voor dat de administratieve lasten (en kosten) dalen, omdat er bijvoorbeeld geen aparte kwaliteitseisen meer hoeven worden gesteld. Hiermee draagt dit kwaliteitskompas ook bij aan landelijk beleid gericht op het terugdringen van regeldruk.

Aandacht voor de professionals die werken in de gehandicaptenzorg

Zorgen voor voldoende, kwalitatief goed personeel is één van de belangrijkste uitdagingen voor de komende periode. Dit komt terug in diverse cao’s en beleidsstukken en heel specifiek in het zorgbrede arbeidsmarktbeleid. Bouwsteen 3 van het kwaliteitskompas biedt hier aanknopingspunten voor. Professionele borging en ontwikkeling is één van de belangrijkste manieren om de kwaliteit van zorg en ondersteuning op peil te houden. Dat zorgt voor een aantrekkelijke sector, wat resulteert in een hoge instroom en het behoud van medewerkers. Tegelijkertijd zal ook naar andere manieren gezocht moeten worden om de arbeidsmarktproblematiek aan te pakken, waaronder een andere verhouding van formele en informele zorg, met oog voor goede kwaliteit van zorg en ondersteuning. Ook door verlichting van administratieve lasten door passende ICT-systemen.

Ruimte voor vernieuwing, vergroten van transparantie

De mogelijkheden van het kunnen bieden van goede zorg en ondersteuning veranderen voortdurend. Bijvoorbeeld door de introductie van nieuwe zorgconcepten en nieuwe vormen van behandeling of het toepassen van ondersteunende technologie en data-analyse. Dit laatste onderwerp komt ook prominent terug in diverse beleidstukken.

Het kwaliteitskompas biedt handvatten voor goede kwaliteit van de geleverde zorg. Tegelijkertijd biedt het ook voldoende ruimte voor diversiteit en vernieuwing: dit wordt door middel van het kwaliteitskompas gestimuleerd. Voor een goede kwaliteit van zorg is het belangrijk dat inzichtelijk wordt gemaakt waarom gekozen wordt voor bepaalde vormen van ondersteuning en behandeling, zeker als er andere, effectief bevonden vormen, beschikbaar zijn. Juist door de focus op meer transparantie middels het goede gesprek en door ruimte te laten in de aanpak, komt vernieuwing tot stand.

Het inzetten van nieuwe technologie kan een bijdrage leveren aan kwaliteit van bestaan. De inzet van technologie moet echter geen doel op zich worden, en altijd gepaard gaan met een goede implementatie waarbij samenwerking met mensen met een beperking en hun verwanten, professionals en deskundigen op het gebied van technologie, essentieel is.

Meer informatie

Het volledige Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg 2023-2028 PDF kunt u hier downloaden. Via onderstaande links leest u de afzonderlijke bouwstenen en hoofdstukken van het Kwaliteitskompas: