Grote belangstelling voor bijeenkomst ‘Kwaliteitskompas in beweging’

Samen in gesprek over kwaliteit van bestaan 

De dag stond onder leiding van dagvoorzitter Chris Kuiper, voorzitter van de Stuurgroep Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg. Naast het plenaire programma volgden deelnemers twee rondes interactieve sessies en bezochten zij de Waaiermarkt, waar zij kennismaakten met de instrumenten voor cliëntervaringen uit de VGN Waaier.  
Tijdens de dag werd gewerkt met een praatstokje (talking stick) als symbool voor dialoog en gelijkwaardigheid. “Met het stokje in de hand geef jij richting – zo zetten we vandaag samen de koers uit,” benadrukte de gezamenlijke verantwoordelijkheid om samen richting te geven aan kwaliteit van bestaan.

Kwali-tijdreis & trots van de sector 

Na de opening namen Pauline Meurs en Martin Boekholdt, oud-voorzitters van de stuurgroep Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg, de deelnemers mee in een ‘Kwali-tijdreis’ langs de ontwikkeling van het kwaliteitsdenken in de sector. Zij schetsten hoe de gehandicaptenzorg is verschoven van checklist-achtige audits en vragenlijsten naar een benadering waarin verhalen, dialoog en betekenis centraal staan.   
 
Een rode draad tijdens de bijeenkomst was de vraag wat kwaliteit van bestaan betekent. Volgens Meurs en Boekholdt gaat dit over gehoord worden, vertrouwen, jezelf kunnen ontwikkelen en van betekenis zijn. Kwaliteit gaat daarmee niet alleen over systemen en instrumenten, maar vooral over relaties en een betekenisvol leven. Boekholdt trok dit breder: deze thema’s gelden voor iedereen, in elke levensfase.  “De VGN is bescheiden, we mogen best wat trotser zijn,” zei hij, wijzend op de voortrekkersrol van de gehandicaptenzorg in het denken over kwaliteit, waar ook andere sectoren van leren. 
 
Aansluitend werd de geactualiseerde visie op kwaliteit gepresenteerd, waarin samenwerking tussen mensen met een beperking, hun netwerk, professionals, organisaties en de samenleving centraal staat.

Wat is nieuw in de visie op kwaliteit?

In deze vernieuwde visie op kwaliteit van zorg en ondersteuning staat kwaliteit van bestaan nog steeds centraal als fundament: een betekenisvol leven voor mensen met een beperking. De visie bouwt voort op wat er al was, maar is aangescherpt. Er is nu meer aandacht voor de rol en (mede)zeggenschap zowel van professionals als die van familie en naasten. Ook wordt het samenspel en benutten van de ervaringskennis van mensen met een beperking en hun naasten, professionele en wetenschappelijke kennis nog belangrijker.  

Visie beweegt mee met veranderingen 

De vernieuwde visie benadrukt ook het belang van meebewegen met veranderingen.  Wat voor vandaag voor iemand goede zorg en ondersteuning is, kan morgen anders zijn. Zorg en ondersteuning is daarmee dynamisch. Daarin zijn vijf perspectieven relevant, die samen bijdragen aan goede zorg en ondersteuning. Een aantal randvoorwaarden die hiervoor nodig zijn, maken de vernieuwde visie compleet. Met deze aangescherpte uitgangspunten kunnen de betrokken partijen de komende jaren samen nog gerichter de koers uitzetten. Dit biedt een stevige vernieuwde basis voor het Kwaliteitskompas om beter aan te sluiten bij de praktijk van vandaag en morgen.
 

Morele vragen in een tijd van zorgcrisis 

Hoofdspreker Femmianne Bredewold, bijzonder hoogleraar Samenleven met verschil en lid van de klankbordgroep Visie op Kwaliteit, ging in op morele spanningen in de langdurige zorg. Ze benadrukte dat de zorgcrisis niet alleen een organisatorisch vraagstuk is, maar ook morele vragen oproept over verantwoordelijkheid, solidariteit en zeggenschap. Door de aanhoudende zorgcrisis wordt steeds vaker een beroep gedaan op familie, buren en vrienden, maar volgens Bredewold vraagt dit om een kritische blik en een open gesprek waarbij we ook leren van de lessen uit het verleden.  

In de vernieuwde Visie op kwaliteit is meer aandacht voor de zeggenschap van professionals en de rol van naasten. Dat roept vragen op over hoe deze rollen in de praktijk worden ingevuld en wat dit betekent voor cliënten en organisaties.

Kwaliteit van bestaan in het dagelijks leven 

In gesprek met VGN-voorzitter Boris van der Ham en ervaringsdeskundige Idman Nur kwam krachtig naar voren dat kwaliteit draait om een betekenisvol leven. Van der Ham reflecteerde op zijn boek Onzichtbaar en de rode draad in de verhalen van mensen met een licht verstandelijke beperking over kwaliteit van leven en ondersteuning. In de interviews die Van der Ham voor zijn boek hield, viel hem op dat kwaliteit van bestaan vaak gaat over praktische en persoonlijke aspecten van het leven – zoals werk, wonen, gezin en relaties. Idman Nur, die ook met haar verhaal in het boek staat, verwoordde het persoonlijk: “Ik ben meer dan mijn beperking,” en vertelde hoe belangrijk het is om het levensverhaal en de achtergrond van iemand mee te nemen, in plaats van alleen naar de beperking te kijken. 
 

Samen in beweging richting 2028 

De dag werd afgesloten met een gezamenlijke vooruitblik richting 2028. Het praatstokje ging letterlijk en figuurlijk rond op het podium bij vertegenwoordigers van Ieder(in), het LSR, V&VN, de Kwaliteitsraad van Zorginstituut Nederland, de IGJ, Zorgkantoor Zilveren Kruis en de VGN. Zij bevroegen elkaar op hun rol in het realiseren van de vernieuwde visie. 
 
Deze uitwisseling bevestigt het belang van gezamenlijke verantwoordelijkheid en een blijvende kwaliteitsdialoog. In 2026 en 2027 werken de partijen aan de verdere uitwerking van de visie en aan de actualisatie van het Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg 2023–2028. Doel is om per 1 januari 2028 een geactualiseerd en breed gedragen kwaliteitskompas te hebben voor de volgende vijf jaar.

Het gesprek gaat door 

De komende weken geven we het stokje ook online door, door te delen wat is opgehaald in de inspiratiesessies. Zo houden we het gesprek over de vernieuwde visie op kwaliteit van zorg en ondersteuning en de bijbehorende thema’s levend.