100 Dagen in de gehandicaptenzorg: ‘Ik was onder de indruk, trots en ontroerd’
De VPRO-serie '100 dagen in de gehandicaptenzorg' is opgenomen op een locatie voor mensen met een zeer intensieve zorgvraag. Bestuurder Ageeth Ouwehand van ’s Heeren Loo zette de deuren wijd open. ‘Ze brengen het echte verhaal, in al zijn facetten.’
Waarom hebben jullie besloten om met dit programma mee te doen?
‘De locatie waar zich de serie afspeelt, is een wereld die weinig zichtbaar is in de samenleving. Er is wel eens discussie over de vraag of onze woonzorgparken inclusief genoeg zijn. Volgens ons maakt een woonzorgpark juist deel uit van de samenleving. Wie zegt dat dit een vorm van exclusie is, is zelf aan het excluderen. Veel van onze bewoners zouden in een doorsneestraat niet zichzelf kunnen zijn, omdat ze moeten kunnen gillen, schreeuwen en een beetje gek doen. Ik ben een groot fan van woonzorgparken, zodat de mensen die dat nodig hebben, een omgeving op maat hebben. We ondersteunen ook mensen met een beperking die midden in een dorp of stad wonen.
‘Het was fijn dat de VPRO ons met deze vraag benaderde. Ik was al een enorme fan van Nicolaas Veul, omdat hij integere programma’s maakt en veel tijd besteedt aan de voorbereiding. De makers brengen het échte verhaal, in al zijn facetten. Als Raad van Bestuur hoefden we er niet lang over na te denken.’
Was het spannend om de beeldvorming uit handen te geven?
‘Iedereen die in de ruwe montage voorkwam, heeft de beelden kunnen zien en beoordelen. Alle bewoners of hun wettelijke vertegenwoordiger hebben hun toestemming gegeven. Als bestuur hebben we tijdens een viewing alle afleveringen gezien, die nog niet helemaal af waren, maar wel een goed beeld gaven. Wij hadden een veto kunnen geven, maar we wilden het verhaal niet mooier maken dan het is.’
Hebben jullie vooraf nog andere voorwaarden meegegeven?
‘Het productieteam werkte heel zorgvuldig. De crew heeft zich moeten verdiepen in de dagelijkse manier van werken. Dat was ook hun wens. Ze hebben allemaal een training gevolgd in Triple-C en Samen HouVast. Die manier van werken wordt in de serie bijvoorbeeld geïllustreerd met het moment waarop begeleider Daan door bewoner Jelle wordt geslagen. Vroeger werd een bewoner in zo’n geval apart gezet, maar nu was het genoeg dat Daan duidelijk maakte dat hij dit niet fijn vond, maar wel de relatie in stand hield. Omdat bepaald gedrag niet wordt bestraft, verlopen interacties beter.’
‘De overweldigende reacties op de serie zijn een enorme boost voor medewerkers’
Hebben de vele positieve reacties jullie verrast?
‘We zijn er aangenaam door overweldigd. Het is een enorme boost voor medewerkers. Ik hoor dat ook onze ambulante begeleiders de serie met trots uitdragen. Een enkele reactie is kritisch, bijvoorbeeld op het fixeren. In de omgang met sommige bewoners zit een hele voorgeschiedenis; die kun je in een programma niet altijd volledig laten zien. Maar we krijgen vooral enorm veel waardering voor het werk.
‘In Apeldoorn (waar de serie is opgenomen) hebben onze collega’s een première gehouden voor medewerkers, bewoners en hun verwanten. Daar zag je dat door de samenwerking een hechte club is ontstaan: de zevenkoppige crew en het team. Die hechtheid is een afspiegeling van het werk. Je kunt dit werk niet half doen, maar altijd samen.’
Hoe keek je zelf naar de serie?
‘Ik was onder de indruk, trots en ontroerd. Je ziet hoeveel geduld onze medewerkers en verwanten hebben en hoeveel geduld onze bewoners vragen. Als begeleider ben je je eigen instrument; dat laat de serie heel goed zien. Ook de tweede verhaallijn van mensen buiten de Very Intensive Care (VIC) raakte mij. Daarbij volg je bewoners van dichtbij in hun dagelijks leven. Zoals een jongen die doof en blind is en bezoek krijgt van zijn ouders. Zij zijn diepgelovig en laten zien zóveel van hem te houden. De cameraploeg brengt prachtige details in beeld, zoals de strik in het haar van bewoner Gerrie die op haar driewieler over het terrein fietst. Of een jongen met een spraakcomputer die met zijn ogen de letters aanwijst. Dat is intiem en poëtisch gefilmd.’
Nicolaas brak vlak voor het einde zijn stage af, omdat hij tegen zijn grenzen aanliep. Heeft dat intern voor discussies gezorgd? Zoals: is dit werk te zwaar?
‘Er zijn veel gesprekken ontstaan over wat dit werk van begeleiders vraagt, met name op een groep met bewoners zoals Tobias en Oussama, waar vier medewerkers drie bewoners begeleiden.
‘Die gesprekken zie je niet alleen bij de begeleiders. Er hoort een hele keten van andere professionals achter: bijvoorbeeld leidinggevenden, degene die de bezetting regelt, collega’s van zorgverkoop die de bekostiging afstemmen met het zorgkantoor. Een directeur van een zorgkantoor vertelde mij dat hun teams samen naar de serie hebben gekeken. Dat is mooi, want een zorgkantoor gaat niet alleen over het bekostigen, maar moet ook iets van de inhoud van de zorg weten.’
Zou je het opnieuw doen?
‘Zeker. Ik hoop erg dat het effect ook na de hype blijft. Het beeldmateriaal dat er is, kunnen we gebruiken voor onze scholing. We gaan er alles aan doen om het niet te laten verstoffen in ons archief. Hopelijk kunnen we mensen enthousiasmeren om in het vak te komen werken. Want ja, er is werkdruk, maar als begeleider ben je van grote betekenis in het leven van mensen. Werkplezier is er net zo goed.’
In Markant nummer vier dat in december 2026 verschijnt is een uitgebreid interview met Nicolaas Veul (programmamaker en presentator) en Aart Tiel Groenestege (coördinerend begeleider 's Heeren Loo) te lezen. Aart was tijdens de opnames van 100 dagen in de gehandicaptenzorg de coach van Nicolaas.
